Iver Huitfeldt klasse fregatten (Denemarken)


Laatst aangepast: 15-04-2016

De drie fregatten Iver Huitfeldt, Peter Willemoes en Niels Juel, vormen een nieuwe stap in de ontwikkeling van de Deense marine. Tijdens de Koude Oorlog en daarna concentreerde Denemarken -net als de marines van Noorwegen, Finland en Zweden- zich vooral op de lokale wateren. De Deense marine was vooral een kustverdedigingsinstantie.
De schepen waren daarom klein en namen zelden deel aan operaties ver van de eigen wateren. Daar kwam verandering in. In 2003 besloot de Deense marine om de vloot uit te breiden met grotere schepen die verder van huis zwaardere taken konden verrichten. De grootste Deense schepen waren destijds patrouilleschepen en korvetten. De laatste Deense fregatten (Peder Skram klasse uit de jaren '60) waren in 1990 uit dienst gesteld.

iver huitfeldt
KDM Iver Huitfeldt. (foto: forsvaret.dk).

Het resultaat van de nieuwe Deense koers waren de twee "flexibele" schepen van de Absalon klasse en de drie fregatten van de Iver Huitfeldtklasse. Deze 3 fregatten kwamen in 2004 in beeld. De Huitfeldts zijn overigens minder flexibel dan de Absalons die van alle markten thuis zijn; de Huitfeldts zijn gespecialiseerd in luchtverdediging.



Bouw
De Iver Huitfeldtklasse is tot op heden het grootste project van de Deense marine. Toch konden de kosten behoorlijk laag worden gehouden. Zo betaalden de Denen 631 miljoen euro voor de drie schepen; dat is een stuk minder dan andere marines voor andere vergelijkbare fregatten neer moesten tellen.

De kosten konden laag blijven doordat sterk op de (ook niet al te dure) Absalons werd geleund bij het ontwerpen. De schepen hebben bijvoorbeeld dezelfde romp. Daarnaast heeft de Deense scheepswerf Odense Steel Shipyard (OSS) een deel van de fregatten in Litouwen en Estland laten bouwen. Hiermee kon tot 46% op de kosten bespaard worden. Niet dat dit een groot succes was, want de scheepswerf meldde dat ze niets had verdiend aan de Absalons en moest na 50 jaar en 716 gebouwde schepen de deuren sluiten. De Iver Huitfeldtklasse waren de nummers 714.715 en 716; het fregat Niels Juel was het slotstuk van de bekende Deense scheepswerf.

Het ontwerp van de Iver Huitfeldts was in 2008 door Denemarken aangeboden aan de Griekse marine die toen op zoek was naar nieuwe schepen. De Denen, Duitsers en Nederlanders verloren de strijd van de Fransen. Zij verkochten hun FREMM's aan de Grieken.

Uitgebreide rondleiding aan boord van KDM Iver Huitfeldt. Een ondertiteling ontbreekt helaas, maar desondanks is het een uniek inkijkje in de Deense marine en vooral deze klasse fregatten.

Ontwerp
De opbouw van de schepen verschilt wel van de Absalons. Zo zijn de Iver Huitfeldtklasse fregatten ťťn dek lager. Er is overigens wel 30 cm ruimte per dek toegevoegd om kabels meer lucht te geven en mogelijk om (in de toekomst) meer kabels te kunnen toevoegen. Ook ontbreekt op de fregatten een flexdek. Het aantal bemanningsleden is net als op de Absalons ontzettend laag gebleven: 100 personen.
Om geld te besparen koos de Deense marine een bestaande lanceerinrichting: Mk 41 VLS, die je ook op veel Amerikaanse schepen en op de Nederlandse LCF'en ziet. Deze Mk 41 heeft zich inmiddels ruimschoots bewezen en de Denen bouwden er met gerust hart een schip omheen.

Op 2 juni 2008, vier jaar nadat gekozen was voor de fregatten, werd de kiel van de Iver Huitfeldt gelegd. Op 6 februari 2012 werd het eerste schip van de klasse in dienst gesteld.

Iver Huitfeldt
KDM Iver Huitfeldt (foto: Deense marine).

Uiteindelijk resulteerde dat in een serie fraaie fregatten, dat uiterlijk grote gelijkenis vormt met de Nederlandse fregatten van de De Zeven ProvinciŽn klasse. Zoals eerder in het artikel over het herkennen van schepen was geconstateerd, wordt het steeds lastiger om op grote afstand schepen van elkaar te onderscheiden (zonder AIS). De visuele overeenkomsten van de Nederlandse en Deense fregatten worden sterker doordat beide landen dezelfde sensoren gebruiken: SMART-L en APAR.


KDM Niels Juel en KDM Peter Willemoes tijdens manoeuvres in de Atlantische Oceaan.

Wapens en sensoren
De Deense marine koos opnieuw voor Nederlandse radars. Na de Thales SMART-S op de Absalon klasse, koos het nu voor de Hengelose SMART-L radar. Deze grote zwarte radar achterop het schip, is een luchtwaarschuwingsradar voor lange afstand. Hij heeft standaard een bereik van 450 km, maar met een software aanpassing kan dat opgeschroeft worden naar 2.000 km. Bovendien bleek tijdens tests nabij Hawaii dat deze radar vele jaren voorloopt op radars van bijv. de Amerikaanse marine (aldus Amerikaanse deskundigen). Tijdens tests bewees het Nederlandse fregat Hr.Ms. Tromp ballistische raketten te kunnen opsporen en volgen in de ruimte. Bijzonder was dat de SMART-L 360 graden rondom het schip de raketten met succes kon opsporen, in tegenstelling tot andere radars. Deze radar is bij de Nederlandse marine de kern van het raketschild tegen ballistische raketten. Het is nog onduidelijk of ook Denemarken hier aan mee gaat doen.

Een andere belangrijke radar is de APAR, ook gemaakt in Hengelo. APAR staat voor Active Phased Array. Met de APAR kunnen 16 luchtdoelen tegelijk aangevallen worden, waar binnen andere marines een maximum van 2 gebruikelijk is. Al behoort dit wel bij steeds meer nieuwe schepen tot de mogelijkheden.

De Denen hebben het niet gelaten bij de zeer geavanceerde APAR en hebben ook twee Saab Ceros 200 doelaanwijsradars geÔnstalleerd. Deze systemen bestaan uit een radar en elektro-optische doelaanwijsmogelijkheden. Net als APAR kan de Ceros ESSM en de kanons de juiste weg wijzen.
De zeebeeldradar is de Terma Scanter 6000 geworden.

Voor de dreiging onder water hebben de schepen een ATLAS ASO 94 sonar onder de boeg.


Beelden van de lancering op 21 november door Peter Willemoes.

De wapensystemen van de drie fregatten zijn ook vergelijkbaar met die op de Nederlandse LCF'en. In de Mk41 cellen staan de SM-2 raketten tegen luchtdoelen op lange afstand. De schepen zijn ook uitgerust met plaats voor vier STANFLEX containers, zodat er 24 ESSM raketten en max 16 Harpoon kruisvluchtwapens mee kunnen.
De verticale lanceerinrichtingen staan overigens niet voor op het schip, maar verder naar achteren in de buurt van de schoorstenen. Dit arsenaal kan uiteraard veranderd en uitgebreid worden, bijvoorbeeld met Standard Missiles voor de langere afstand en Tomahawk kruisvluchtwapens.

Eind 2013 lanceerde KDM Peter Willemoes vier ESSM raketten op de Missile Test Range in de Atlantische Oceaan nabij Schotland. De test bleek een succes; de eerste drone werd neergehaald, waarna nog drie drones tegelijk op de Willemoes werden afgestuurd. Zoals eerder vermeld kan de APAR meerdere doelen tegelijk volgen en aanwijzen, ook in deze test wist de radar de drie drones tegelijk te belichten, zodat de ESSM's de aanval met een klap konden afslaan.



Tegen onderzeeboten beschikken de schepen over de geavanceerde MU90 Impact torpedo's.

De Iver Huitfeldt fregatten hebben uiteraard ook kanons. In eerste instantie hebben de schepen twee 76mm kanons, later wordt dit waarschijnlijk ťťn Oto Melara 127 mm kanon en een Oerlikon Millennium 35mm.

Peter Willemoes
De Iver Huitfeldtklasse lijkt sprekend op de Nederlandse LCF'en. Hier de Peter Willemoes. (foto: Deense marine).

Inzet
In 2012 en 2013 heeft de Iver Huitfeldt deelgenomen aan de NAVO-piraterijbestrijdingsoperatie Ocean Shield.

De Niels Juel oefent in oktober en november 2014 naast Zr.Ms. Johan de Witt tijdens de oefening Bold Alligator voor de Amerikaanse oostkust.

Prachtige beelden van eerste proefvaart van Peter Willemoes

AustraliŽ
Denemarken dingt met de Iver Huitfeldtklasse fregatten mee naar de order van negen Australische fregatten die vanaf 2020 gebouwd moeten worden. De Denen moeten het opnemen tegen de Britse Type 26, de Duitse MEKO 400, een Spaans ontwerp op basis van de F-105 AWD en Franse en Italiaanse varianten van de FREMM fregatten.

De toekomstige fregatten hebben als specialisatie onderzeebootbestrijding. Odense Maritime Technology heeft vanwege die eis het ontwerp enigszins aangepast. Zo is een grotere hangar ontworpen waar twee helikopters in passen (de belangrijkste assets in onderzeebootbestrijding) en een gesleepte sonar om te kunnen luisteren naar onderzeeboten zonder het geruis van het eigen fregat.

Een belangrijk pluspunt van de Deense fregatten is de lage prijs en dat zij (als ware het LEGO, zoals de Denen zelf zeggen) uitgerust zijn met 'pluck and play' modules.

Een minpunt voor de AustraliŽrs is dat de Deense fregatten niet zijn voorzien van Amerikaanse sensoren, in tegenstelling tot de destroyers van AustraliŽ.

Naamsein Naam In dienst
F361 Iver Huitfeldt 2012
F362 Peter Willemoes 2013
F363 Niels Juel 2013
Afmetingen 138,7 x 19,8 x 5,3 (lxbxd)
Max. waterverplaatsing 6.600 ton
Max. snelheid 28+ knopen
Bemanning 101 (+ 64 tijdelijk)
Voortstuwing 4x MTU 20V 8000 M70 diesels
Wapensystemen 32x SM-2 raketten
24x RIM-162 ESSM raketten
16x RGM-84 Harpoon
2x 76mm Oto Melara
1x Rheinmetall 35mm CIWS Millenium
MU90 (M/04) anti-submarine torpedo's

Sensoren Thales Naval Nederland SMART-L luchtwaarschuwingsradar
Thales Naval Nederland APAR
Terma SCANTER 6000 zeebeeldradar
Saab Systems Ceros 200 mk3 fire control radar
Furuno Marine navigatieradars
Atlas Elektronik ASO 94-01 rompsonar
Seastar Seafire III FLIR
EDO 3701 ESM

Helikopter 1x EH101 Merlin





Marineschepen.nl
Contact
Over deze site
Blijf op de hoogte via:
Twitter
Facebook
Flickr
Copyright
Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nederlandse marineschepen
Belgische marineschepen
Marineschepen wereldwijd

Gerelateerde artikelen
Absalon klasse
Flyvefisken klasse

Uitbreiding Deense vloot
Mijlpaal Deense fregatten