Marineschepen.nl
 
   
 

Grote stap richting contractondertekening bouw onderzeeboten door Naval Group


Door: Jaime Karremann
Bericht geplaatst: 03-06-2024 | Laatst aangepast: 03-06-2024


Defensie heeft een grote stap kunnen zetten richting de contractondertekening met Naval Group voor de bestelling van vier onderzeeboten. In het Tweede Kamerdebat van vanmiddag werd duidelijk dat een meerderheid van de Kamer de keuze voor het Franse Naval Group steunt. De motie die door Chris Stoffer (SGP) werd ingediend om het besluit uit te stellen, kan nog roet in het eten gooien, maar werd door demissionair staatssecretaris Van der Maat ontraden. "Als deze wordt aangenomen, zal ik hem in ieder geval niet uitvoeren", voegde hij er aan toe.

Commissiedebat
Het commissiedebat vanmiddag in de Thorbeckezaal. (Beeld: Tweedekamer.nl)

De Tweede Kamer hoeft na een D-brief, zoals deze op 15 maart verscheen met daarin het resultaat van de aanbesteding, geen formeel akkoord te geven. Dat benadrukte Van der Maat tijdens het debat. Worden er geen moties tegen het besluit aangenomen, dan staat het besluit vast. Kamerleden dienden diverse moties in en alleen de SGP diende een motie in voor uitstel. Over deze moties zal volgende week dinsdag worden gestemd. De SGP die deze motie indiende, samen met Forum voor Democratie, SP en JA21, kan een meerderheid halen als de PVV en GroenLinks-PvdA voor zullen stemmen.



Kamerlid Jimme Nordkamp van GroenLinks-PvdA tilde zwaar aan de "fundamentele verschillen in inzicht" in de nieuwe coalitie PVV, VVD, NSC en BBB. Nordkamp diende daarom een motie in, om zeker te stellen dat het nieuwe kabinet de onderzeeboten en hoe het omgaat met het programma opneemt in het regeerakkoord. Als deze motie niet wordt aangenomen, zal GroenLinks-PvdA voor de motie van de SGP stemmen.

De PVV, de grootste partij van het nieuwe kabinet, was na de antwoorden van de staatssecretaris niet overtuigd. PVV-Kamerlid Joeri Pool zei het te gaan bespreken met zijn fractie en beloofde dat zijn fractie met een oordeel zou komen.



Capability gap
Toch waren de fracties over het algemeen positief gestemd over het besluit en de aanbesteding, en werd de staatssecretaris gecomplimenteerd. Vooral de VVD, D66, CDA en Volt steunden het besluit, maar ook NSC en BBB waren overwegend positief. GroenLinks-PvdA kon zich ook vinden in de keuze van de regering, op vooral de eerder genoemde zorg na.

De kritische vragen die gesteld werden, hadden vooral te maken met de inmiddels bekende onderwerpen als de toegang van de Auditdienst Rijk (ADR), Tomahawk, staatssteun en de deelname van Nederlandse bedrijven. Demissionair staatssecretaris Van der Maat en demissionair minister van Economische Zaken en Klimaat Micky Adriaansens wisten de Kamer over het algemeen zonder veel moeite te overtuigen.

Een belangrijk terugkerend punt, dat door Van der Maat met enige passie werd benadrukt was de zogenaamde capability gap; een periode zonder onderzeebootcapaciteit. Want afwijken van het besluit, zou volgens Van der Maat grote gevolgen hebben; gevolgen voor de nationale veiligheid door de vertraging, grote financiŽle en juridische risico's. Ook zou het volgens hem getuigen van slecht bestuur en internationale ongeloofwaardigheid. Een volgend kabinet overigens niet zomaar afwijken van dit besluit, waarschuwde Van der Maat; het zou enorme risico's nemen.

Tijdens de diverse interrupties benadrukten de Kamerleden ook onderling de risico's van uitstel of het afwijken van het besluit dat de regering voorstaat. Daarmee was al snel duidelijk hoe hoog de drempel voor partijen is, wilden zij al een verandering.

Overigens, zo zei ook Van der Maat nogmaals, een capability gap is ook na ondertekening van het contract met Naval Group niet uit te sluiten. Er kan immers altijd nog vertraging plaatsvinden of problemen met de twee resterende onderzeeboten voordoen. Een plan B is er niet.



ADR, Tomahawk
Over de ADR zei Van der Maat dat de Nederlandse auditdienst onbelemmerde toegang zal krijgen zijn, weliswaar met Franse auditors erbij. "De eis was directe toegang, is dat altijd geweest en die hebben we ook", zei Van der Maat naar aanleiding van de artikelen van de Volkskrant en Marineschepen.nl over dit onderwerp.

Van der Maat voegde daar aan toe dat de "aan Naval Group gestelde audit-eisen vanaf de RFQ, dus de Request for Quotation, tot en met de te ondertekenen leveringsovereenkomst niet gewijzigd zijn of worden." Het is onduidelijk waarom Van der Maat deze periode aanhaalt, immers Marineschepen.nl en de Volkskrant beschreven de periode vůůr de RFQ, die in november 2022 werd verzonden.

Garanties voor de levering van Tomahawk kon de staatssecretaris niet geven. Daar gaat uiteindelijk het Amerikaanse Congres over, zei Van der Maat. Pas na de definitieve keuze voor de werf kan Defensie om de tafel gaan zitten met de VS en te vragen om de details over integratie met de Franse werf te delen. "We hebben gevraagd of er op voorhand bezwaar was tegen ťťn van de drie werven, daarop was het antwoord 'nee'", zei Van der Maat. Ook was er volgens hem geen indicatie dat er op voorhand 'ja' zou worden geantwoord.

Barracuda
Nederland staat op het punt om tot de Barracuda-familie toe te treden. Samen met Frankrijk zullen dan twee Europese landen met Franse onderzeeboten gaan varen. Dat moet gebeuren vanaf 2034. Buiten Europa heeft Naval Group meer onderzeebootklanten: onder andere BraziliŽ, Chili, India en MaleisiŽ. (Foto: Jaime Karremann/ Marineschepen.nl)

"Harde juridische afspraken"
Veel vragen werden gesteld over hoe hard de afspraken voor internationale samenwerking zijn. De overeenkomst, die overigens al gereed en beoordeeld is, kent "harde juridische afspraken". Deze overeenkomst bevat een tabel met activiteiten die volgens de werf door Nederlandse bedrijven worden uitgevoerd, met de bijbehorende kosten, legde minister Adriaansens uit. "Dat is een verplichting die met de industrie moet worden ingevuld", zei Adriaansens. "Dat bedrag dat is toegezegd en overeengekomen, moet te allen tijde in Nederland worden besteed. (...) Het zijn harde toezeggingen en de ICA wordt getekend voor de staatssecretaris overgaat tot het tekenen van de definitieve overeenkomst."

Als de Nederlandse bedrijven door Naval Group voor minder worden gecontracteerd, zal de industriŽle samenwerkingsoverwerkingsovereenkomst worden "afgepeld". Dan mag de werf alternatieven aanbieden, eerst bij hetzelfde bedrijf, als dat niet lukt dan bij een vergelijkbaar bedrijf en zo verder in een "omgekeerde escalatie". Adriaansens legde niet uit waar de escalatie eindigt, waardoor nog niet duidelijk is hoe voorkomen kan worden dat een werf zich niet aan afspraken houdt. Wel zei de minister dat Naval Group zich houdt aan de ICA voor de mijnenbestrijdingsvaartuigen.

Adriaansens ging ook in op de verschillen in de ICA's van Naval Group tussen Saab. De Zweedse werf wilde, volgens Adriaansens, vooral een hele hechte samenwerking met ťťn Nederlandse partner en daar omheen een schil van toeleverende bedrijven creŽren. De ICA van Naval Group was "hoogwaardig en innovatief met een breed palet aan activiteiten", zonder een dominante partij. Qua waarde waren de ICA's volgens de minister vergelijkbaar.

Prijs hoog of laag?
Zoals verwacht kwam ook de lage prijs van Naval Group ter sprake. Niet letterlijk, omdat deze in de vertrouwelijke briefings al was besproken en dus mochten Kamerleden daar niet over praten.

Opvallend was de uitspraak van BBB-Kamerlid Gijs Tuinman. Tuinman noemde de prijsverschillen "significant" en volgens hem betekent een keuze voor Saab dat de "krijgsmacht stil komt te staan in haar sporen voor de komende vier jaar: dat betekent geen tanks, dat betekent geen AI-tools, geen verdere investering in het verder weerbaarder maken van de krijgsmacht op gebied van informatie en bedreiding op informatie, dat betekent dat we geen investering kunnen doen op alle lessen die we de komende jaren nog gaan leren met betrekking tot OekraÔne, het Midden-Oosten en wat in Afrika aan de gang is."

SGP-lid Chris Stoffer, sprak ook over de prijs, maar vroeg of er sprake was van ongeoorloofde staatsteun waardoor de offerte van Naval Group zoveel lager lag. Minister Adriaansens antwoordde daarop dat er geen aanleiding is om staatssteun te vermoeden. Na aanvullende vragen van Joeri Pool (PVV) voegde Van der Maat toe dat "de prijs die Naval heeft geboden, geen onregelmatigheid heeft vertoond ten opzichte van alle eerdere prijsindicaties die we hebben gekregen in het voortraject. Gewoon niet. De prijs die Naval heeft geboden, is voor ons voorspelbaar geweest en daarmee geen aanleiding om ook maar wat ten aanzien van onregelmatigheid te starten."

Op 26 juni dient het kort geding dat door tkMS is aangespannen, half juli wordt een uitspraak verwacht. De offertes van de werven zijn tot en met 28 juli geldig. Na ondertekening heeft de werf tien jaar om de onderzeeboten op te leveren.

Jaime Auteur: Jaime Karremann
Jaime is oprichter van Marineschepen.nl en heeft meer dan 1.500 artikelen geschreven over uiteenlopende marine-onderwerpen. In 2017 gaf hij zijn non-fictieboek In het diepste geheim uit en later onderzeebootthriller Orka. Voor Jaime fulltime met deze site aan de slag ging, werkte hij ruim 12 jaar bij de marine, waarvan het grootste deel in een burgerfunctie. Jaime studeerde Communicatie in Groningen.




comments powered by Disqus


Marineschepen.nl

Contact

Over deze site

Adverteren

Doneren
Blijf op de hoogte via:

Twitter

Facebook

LinkedIn

Instagram

Copyright

Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nieuwsoverzicht

Gerelateerde artikelen