Marineschepen.nl
 
   
 

Onderzeeboten in toekomst mogelijk moeilijker op te sporen door opwarming oceanen


Door: Tobias Kappelle
Bericht geplaatst: 07-05-2024 | Laatst aangepast: 07-05-2024


Klimaatverandering kan een belangrijke rol gaan spelen op het gebied in de militaire wereld van de toekomst. Zo is uit een onderzoek van de University of Texas gebleken dat door opwarmende oceanen het significant lastiger kan worden om onderzeeboten op te sporen middels sonar.

Walrus
Zr.Ms. Walrus en een NH90-helikopter op archiefbeeld. (Foto: Defensie)

Klimaatverandering heeft op veel verschillende manieren impact op de oceanen. Zo stijgt de temperatuur van het water, verandert het zoutgehalte en kunnen smeltende ijskappen ervoor zorgen dat bepaalde stromen onder het wateroppervlak veranderen. Ook voor de biodiversiteit is klimaatverandering van belang, aangezien een toename van CO2-opname van de oceaan voor een hogere zuurgraad van het water kan zorgen.



Op het gebied van onderzeeboten en onderzeebotenbestrijding kan dit grote gevolgen hebben volgens de onderzoekers aan de University of Texas. De voortplanting van geluid onder water is sterk afhankelijk van de temperatuur van het water en ook het zoutgehalte en de zuurgraad spelen hierbij een rol.

Het onderzoeksteam bekeek de impact van de klimaatverandering in het noorden van de Atlantische Oceaan en het westen van de Stille Oceaan met behulp van simulaties. Hierbij werd uitgegaan van een temperatuurstijging in de oceanen van 4 graden Celsius over 80 jaar. De onderzoekers vergeleken de situatie in 1970 tot en met 1999 met een gesimuleerde situatie in de periode 2070-2099.



Afname geluid
Zes gebieden werden onderzocht. Dit gebeurde in de buurt van Groenland, de Golf van Biskaje, voor de noordwestelijke kust van Afrika, boven en onder Japan en in de Zuid-Chinese Zee.

Hieruit bleek dat in verschillende gebieden geluiden minder duidelijk hoorbaar zullen worden onder het water. Zelfs kleine veranderingen in temperatuur, zout en zuur kunnen grote gevolgen hebben voor de capaciteiten van onderzeeboten.

In de Golf van Biskaje werd de grootste afname van het geluid waargenomen. De onderzoekers noemen het geluidsverlies ten westen van het Iberisch Schiereiland significant. Bij Groenland en in de Japanse Zee werd een gematigd verlies waargenomen en in de Filipijnse Zee was het verlies klein. In de buurt van Tenerife en in de Zuid-Chinese Zee werden geen verschillen opgemerkt.

Het verlies in opgevangen geluid was niet gering. Er werd een afname van 60 decibel dicht bij de bron tot 100 decibel op grote afstanden opgemerkt. Dat betekent dat onderzeeboten in bepaalde gevallen helemaal niet meer gedetecteerd kunnen worden met sonar. Want volgens de onderzoekers straalden de nucleaire Russische onderzeeboten uit bijvoorbeeld de jaren 2010 zo'n 110 decibel uit aan geluid. De Amerikaanse nucleaire boten zaten op ongeveer 95 decibel. Het geruis van dieselelektrische onderzeeboten van Zweden en Duitsland, waar de onderzoekers informatie in openbare bronnen over konden vinden, kwam tot slechts 70 decibel. Oudere onderzeeboten waren lawaaiiger.

In de Golf van Biskaje en in de buurt van Groenland nam de detectieafstand van onderzeeboten af met zo’n 40 kilometer. Opvallend genoeg waren er ook voorbeelden waarbij de resultaten omgedraaid waren. Zo was er dicht onder de oppervlakte in de Japanse Zee juist meer geluid te horen dan eerder het geval was.

Onderzeeboten kunnen (in de toekomst) ook op andere manieren worden opgespoord, bijvoorbeeld door magnetische sensoren, synthetic-aperture radars en lasers. Vooralsnog komen deze middelen, schrijven de onderzoekers, op gebied van bereik en betrouwbaarheid niet in de buurt van de mogelijkheden van de sonar.

Gevolgen
De gevolgen van minder geluid onder water mogen duidelijk zijn. Minder geluid betekent minder mogelijkheden om vijandige onderzeeboten te horen en zo te detecteren. De kans dat onderzeeboten zo onopgemerkt blijven neemt flink toe.

Veel landen hebben de afgelopen jaren onderzeeboten geprioriteerd boven oppervlakteschepen. Daar was ook kritiek op, omdat de zee volgens criticasters 'transparant zou worden: onderzeeboten zouden door nieuwe technieken eenvoudig op te sporen worden. Volgens de onderzoekers wordt bij die verwachting, onterecht, uitgegaan van onveranderde omstandigheden.

Voor landen als China en Rusland kan dit bovendien gunstig zijn. De laatste jaren is Rusland steeds actiever in met name het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan en probeert China de laatste jaren via de Noordelijke IJszee toegang te krijgen tot die oceaan. Beide landen kunnen daardoor onderzeebootbestrijdingseenheden aan zich binden in de Atlantische Oceaan en deze dus wegtrekken uit andere zeegebieden zoals de Pacific, vrezen de onderzoekers. Bovendien zouden de veranderende omstandigheden, gecombineerd met steeds stiller wordende Chinese onderzeeboten voor China gunstiger uitpakken dan voor de VS.

Voor Noord-Korea kan de ontdekking dat dicht onder de oppervlakte van de Japanse Zee het geluidsbereik juist toeneemt, dan weer nadelig uitpakken. De onderzeebootvloot van het land is niet in staat om tot grote dieptes te duiken en zal dus gemakkelijker detecteerbaar zijn in dat gebied.

Een nuance die de onderzoekers aanbrengen, is dat dergelijke veranderingen afhankelijk zijn van zeer veel verschillende zaken. Zo zijn ook de weersomstandigheden per dag, ander leven in de oceanen en de verschillende regio’s van invloed. Zo kan klimaatverandering zorgen voor zowel meer als minder ruis. De verandering van leefgebieden kan migratie van zeedieren in de hand werken, maar tegelijkertijd zorgen voor minder leven in de oceaan en dus minder door dieren gecreëerd geluid.

De onderzoekers benadrukken dat de oorlogvoering onder water vergeleken moeten worden met die boven water. “Over het algemeen wordt aangenomen dat de toenemende mogelijkheden van surveillance- en aanvalsmiddelen de oppervlaktevloten veel kwetsbaarder maken, en ook kwetsbaarder maken op grotere afstanden”, schrijven de onderzoekers in hun eindconclusie. “Onze bijdrage suggereert dat klimaatverandering onderzeeboten in de toekomst tot een nog belangrijker middel zal maken.”

Over wat de effecten van de klimaatverandering voor de onderzeeboten zelf zijn, ook hun detectiebereiken zouden af moeten nemen, hebben de onderzoekers geen uitspraken gedaan.

Tobias Auteur: Tobias Kappelle
Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.


comments powered by Disqus


Marineschepen.nl
Contact

Over deze site

Privacy

Adverteren
Blijf op de hoogte via:

Twitter

Facebook

Instagram
Copyright

Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nieuwsoverzicht

Gerelateerde artikelen