Marineschepen.nl
 
   
 

Fregat Van Amstel had in Oostzee oogcontact met laag overvliegende Russische piloten


Door: Jaime Karremann
Bericht geplaatst: 13-07-2023 | Laatst aangepast: 13-07-2023


M-fregat Zr.Ms. Van Amstel keerde afgelopen donderdag terug na drie maanden onderdeel te zijn geweest van het permanente NAVO-eskader SNMG1. Tijdens de reis deed het schip aan drie grote oefeningen mee. In de Oostzee vlogen meerdere keren Russische vliegtuigen laag over het schip en werd het schip ook nog 30 jaar. Een korte terugblik met commandant van 'burning and turning lady' Zr.Ms. Van Amstel, KLTZ Wilco Faber.

Van Amstel
Zr.Ms. Van Amstel in de Oostzee. (Foto: Aaron Zwaal/ Defensie)

In april vertrok het fregat naar zee om zich aan te sluiten bij Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1), toen nog onder Duits commando. Wat al vroeg op het programma stond was Dynamic Mongoose, daar sprak Marineschepen.nl Faber al voor vertrek over.



Grote oefeningen
Uiteindelijk deed de Van Amstel dus mee aan drie grote oefeningen. Faber: "Dynamic Mongoose was een onderzeebootbestrijdingsoefening in de wateren tussen Groenland, IJsland, Noorwegen en Groot-BrittanniŽ. Dat was een serieus mooie oefening waarbij we de ruimte kregen om ons langer te concentreren op onderzeebootbestrijding. Binnen FOST [training in Zuid-Engeland] is dat vaak beperkt tot maximaal enkele uren dat je proceduretraining doet. Maar tijdens Dynamic Mongoose kregen we veel ruimte voor freeplay waarin wij onderzeebootbestrijding uitvoerden, soms wel dagenlang."

"En er was tijd aan de voorkant om ons te herpositioneren, maar vooral tijd voor mijn team om zich goed voor te bereiden. Aan de achterkant was er tijd om de lessons learned die we hadden meegekregen te beschouwen en dat in samenspraak met een club bij MARCOM [NATO Maritime Command in Northwood] die alle data had binnengekregen en ons direct feedback op kon geven. Dus als we iets hadden aangepingd [met de sonar] in het oefengebied, konden zij na afloop zeggen of dat daadwerkelijk een onderzeeboot was of een walvis."

"Dat was absoluut een hele mooie trainingsperiode", kijkt Faber terug.

Daarna volgde de lucht- en raketverdedigingsoefening Formidable Shield bij Noorwegen en ten westen van Schotland. "Daar hebben wij maar heel kort aan deelgenomen", zegt Faber. "Maar ook daar leverde de onderzeebootbestrijdingstraining ons heel veel meerwaarde op. En dan vooral op gebied van samenwerking met andere VDS-platformen." De Van Amstel en andere schepen met zo'n Variable Depth Sonar, een sonar die op verschillende dieptes achter een schip aan gesleept kan worden om ook onder de temperatuurlagen te kunnen pingen, onderzochten hoe zij samen konden zoeken naar onderzeeboten.

Van Amstel
Zr.Ms. Van Amstel tijdens BALTOPS. (Foto: Aaron Zwaal/ Defensie)



"En de derde grote oefening was BALTOPS, waar we gewoon aan de oefeningen meededen, samen met heel veel NATO-partners in een relatief klein stuk water. Dat bracht mooie dingen met zich mee. Denk aan een grote SURFEX [oefening in oorlogvoering tussen oppervlakteschepen] met heel veel eenheden. Zoiets oefen je niet vaak."

"Ook hier was een hele lange fase met een soort freeplay. Opnieuw hebben we onwijs mooi kunnen oefenen met een Zweedse onderzeeboot, dit keer in de Oostzee. Dat is echt een hele andere bak water en daar hadden we niet zo heel veel ervaring met de LFAPS [gesleepte sonar]. Maar ook daar presteert onze sonar uitstekend."

'Onprofessionele' Russische aandacht
Juist in die Oostzee kregen de NAVO-schepen bezoek van Russische vliegtuigen. "Het was een grote NAVO-oefening met 50 varende eenheden, 6.000 militairen uit 19 landen", zegt Faber. "Ja, dat doet wel iets in een relatief klein zeegebied. Dan vind ik het ook een natuurlijke reactie van Rusland om geÔnteresseerd te zijn. Als zij zo'n oefening bij ons voor de kust zouden houden, zouden wij ook daar actief op zijn. Het was ook in zekere zin voorspelbaar. De Russische activiteiten voldeden ook aan het normbeeld van eerdere BALTOPS-oefeningen."

Toch noemde Faber deze interactie met Russische vliegtuigen in het interview met Defensie.nl "onprofessioneel".

Faber: "Wat ik bedoel is, hoe gaan we met elkaar om op zee en in de lucht? Op zee is dat heel professioneel. Schepen hanteren onderling keurig een bepaalde afstand als je met een oefening bezig bent, houd je rekening met elkaar. Je stuurt niet direct op elkaar in, je richt je sensoren in de goede richting. Alles om te voorkomen dat er misverstanden ontstaan."

In de lucht was dat anders, zegt Faber. "Als wij aan het oefenen zijn roepen we de vliegende eenheden op en vragen we ze om ons oefengebiedje te mijden of om zich kenbaar te maken. Dat hebben we ook afgesproken met elkaar, maar daar reageren ze dan niet op. Dat noem ik dan onprofessioneel."

"Je wil misverstanden voorkomen. Als ze vervolgens heel laag en dichtbij langskomen, dan vind ik dat niet professioneel. Zeker als je geen communicatie met elkaar hebt, dan ben je behoorlijk onvoorspelbaar."

Van Amstel en Fencer
Een Su-24 Fencer vloog op 11 juni vlak voor de boeg van de Van Amstel langs. Deze vliegtuigen van de Russische marine zijn afkomstig van Kaliningrad. (Foto: Aaron Zwaal/ Defensie)

Oogcontact
Uit de foto die in de Alle Hens werd gepubliceerd, blijkt dat het om een Su-24 Fencer gaat.

Veel details over het incident met de vliegtuigen wil Faber niet geven. "Ik kan je wel vertellen dat we oogcontact hebben gehad met die vliegers, we hebben ze zien zitten, waarvan ťťn met een camera in z'n hand. Dat zijn de afstanden waar je over praat. Het was ook veel intenser dan de afgelopen keren."

Van Amstel en Fencer
Op dezelfde foto is te zien dat de Su-24 bewapend is met wat, naast de brandstoftank, lijkt op een Kh-25-raket tegen luchtdoelen. (Foto: Aaron Zwaal/ Defensie)

"Anderzijds was het voor ons natuurlijk een mooie gelegenheid om goede inlichtingen te vergaren", zegt Faber. "En de bemanning vond het ook motiverend. Zeker als ze dan laag voorbij komen, dan is het voor iedereen tastbaar. Ook voor bijvoorbeeld een matroos LDV [Logistieke Dienst Verzorging] die aan dek komt kijken ziet ze dan. Zij zien dan ook: hiervoor beschermen we de NAVO-partners en Nederlandse belangen."

"Want in de Oostzee willen we door met het eskader aanwezig te zijn een bepaalde afschrikking teweegbrengen", zegt Faber. In Nederland leeft dat niet zo, maar in de Baltische staten wel. "Als je daar komt merk je dat ze heel erg hangen aan NATO en dat ze heel erg blij zijn dat wij daar aanwezig zijn."

'Druk boven de Oostzee'
De Van Amstel kreeg op zondag 11 juni bezoek van de Russische vliegtuigen. In die week was het topdrukte boven de Oostzee, zo schrijft The Baltic Times in een artikel. NAVO-vliegtuigen zouden vijftien keer de lucht in zijn gegaan om Russische vliegtuigen te identificeren en escorteren in internationaal luchtruim. Het ging om vliegtuigen die geen vluchtplan hadden en geen communicatie hadden met de regionale verkeersleiding.

Volgens The Baltic Times ging het de Russen vooral om informatie verzamelen over BALTOPS, de oefening die van 9 tot 14 juni plaatshad in de Oostzee. De Russische vliegtuigen die betrokken waren, waren onder andere IL-20 aanvalsvliegtuigen, Su-27 gevechtsvliegtuigen, Su-24MR verkenningstoestellen en diverse transporttoestellen. Op zondag 11 juni werden, zo meldt The Baltic Times, NAVO-vliegtuigen op twee Su-24M Fencers af gestuurd.

Het is overigens niet de eerste keer dat Nederlandse schepen 'bezoek' krijgen. In 2017 vlogen Fencers langs de Evertsen, in 2014 hadden Zr.Ms. Friesland en Zr.Ms. Mercuur een vliegtuig laag over zien komen.
Samenwerking
Behalve voor afschrikking, wordt het eskader ook gevormd om de schepen uit verschillende landen intensief te laten samenwerken, zodat als het nodig is zo'n internationale groep eenheden direct ingezet kan worden.

Wat internationale samenwerking betreft zat het volgens Faber wel goed. "Je merkt dat al die schepen die naar SNMG1 worden gestuurd volledig opgewerkt zijn. Ze hanteren ook allemaal dezelfde procedures, ze kunnen daardoor heel makkelijk met elkaar samenwerken en zijn interoperabel op alle oppervlakken."



"De procedures kloppen, de samenwerking klopt", zegt Faber. "Dat is zowel warfare-technisch, maar ook bijvoorbeeld met reserveonderdelen van de NH90. Die konden we eenvoudig uitwisselen met het Franse fregat in het eskader. Dan merk je waarom #strongertogether bestaat. Je hebt dezelfde opleiding gehad bij FOST, met elkaar dezelfde procedures in Zuidwest-Engeland getraind. Ook daar heb je laag overkomende straaljagers om je oren gehad. Iedereen doet hetzelfde, praat in dezelfde termen, je snapt wat een ander bedoelt."

"Maar ook dat er een gemeenschappelijk beeld is van wat er om ons heen gebeurt. Data wordt via Link 11 en Link 16 met elkaar gedeeld, zodat we een beeld delen van zowel de oppervlakte, van de lucht en onder water."

"Deze reis heeft me vooral het inzicht gebracht dat al die training die er aan de voorkant ingaat en de afspraken die we onderling hebben gemaakt, absoluut het verschil maakt op zee", zegt Faber.

Van Amstel
Burning and turning. Zr.Ms. Van Amstel in december 2022 in de wateren bij Plymouth voor een 'opfriscursus' bij FOST. (Foto: Jaime Karremann/ Marineschepen.nl)

30 jaar
Ondertussen werd Zr.Ms. Van Amstel 30 jaar oud. "30 jaar jong", lacht Faber. "Een van mijn Deense collega's noemde ons schip een burning and turning lady. En dat is de Van Amstel ten voeten uit. We hebben nog steeds een heel mooi platform en natuurlijk hebben we onze onderhoudsperikelen, maar als ik kijk naar de afgelopen drie maanden heeft het platform zich uitstekend gehouden. Een inzetbaar platform dat nog steeds heel mooi operationeel in de top van het segment meedraait."

Afgelost
Aan boord van Zr.Ms. Van Amstel worden de laatste handelingen verricht voor de bemanning aan het verlof kan beginnen. Ondertussen is Luchtverdedigings- en Commandofregat Zr.Ms. De Zeven ProvinciŽn in de Oostzee, als vervanger van het M-fregat. Het LCF heeft zich aangesloten bij SNMG1 en verzorgde met het eskader de maritieme beveiliging van de NAVO-top in Litouwen.

Jaime Auteur: Jaime Karremann
Jaime is oprichter van Marineschepen.nl en heeft meer dan 1.500 artikelen geschreven over uiteenlopende marine-onderwerpen. In 2017 gaf hij zijn non-fictieboek In het diepste geheim uit en later onderzeebootthriller Orka. Voor Jaime fulltime met deze site aan de slag ging, werkte hij ruim 12 jaar bij de marine, waarvan het grootste deel in een burgerfunctie. Jaime studeerde Communicatie in Groningen.




comments powered by Disqus


Marineschepen.nl

Contact

Over deze site

Adverteren

Doneren
Blijf op de hoogte via:

Twitter

Facebook

LinkedIn

Instagram

Copyright

Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nieuwsoverzicht

Gerelateerde artikelen