Marineschepen.nl
 
   
 

Combat support ship/ bevoorradingsschip Den Helder


Door: Jaime Karremann
Laatst aangepast: 17-02-2021


Het Combat Support Ship (CSS), ofwel bevoorradingsschip of tanker, moet in de toekomst marineschepen van o.a. de Nederlandse vloot gaan voorzien van brandstof, reserveonderdelen en munitie. De Den Helder vervangt feitelijk de in 2014 uit dienst gestelde bevoorrader Zr.Ms. Amsterdam. In 2017 werd bekend dat een nieuwe tanker aan de vloot wordt toegevoegd. Het nieuwe schip moet in 2024 in dienst worden gesteld.

CSS Den Helder
Het Combat Support Ship (CSS). (Beeld: DMO)

Hoofdstukken op deze pagina

1. Namen: 'Den Helder' en Combat Support Ship

2. Taken

3. Aanloop

4. Gebaseerd op ontwerp Damen, plus Karel Doorman

5. Bedrijven

6. Planning en bouw

7. Kosten

8. Laadvermogen

9. Voortstuwing en energie

10. Voortstuwing en energie

11. Wapensystemen en sensoren

12. Specificaties



1. Namen: 'Den Helder' en Combat Support Ship | Naar menu
De Koninklijke Marine heeft tot nu toe drie echte bevoorradingsschepen gehad: Hr.Ms. Poolster, Hr.Ms. Zuiderkruis en Zr.Ms. Amsterdam. Daarna volgde Joint Support Ship Zr.Ms. Karel Doorman. Met een nieuwe pure bevoorrader was de kans aanwezig dat de naamgevingscommissie zou terugkeren naar een van de oorspronkelijke namen Poolster of Zuiderkruis.

Voor het eerst werd echter gekozen voor 'Den Helder, om de marinestad te eren en omdat het CSS op zee ook een soort van thuisbasis zal zijn.

De naam werd op 9 november 2018 bekendgemaakt tijdens een ceremonie op het MARIN in Wageningen. Daar werd de ingebruikname van het 10.000ste model van MARIN gevierd.

wapenschild
Bij een nieuw schip met een nieuwe naam hoort een nieuw wapenschild. (Beeld: Commando Zeestrijdkrachten)

Hoe zit het met 'Combat Support Ship'. In de officiŽle stukken wordt gesproken over een Combat Support Ship, daar waar in het verleden veelal werd gesproken over een bevoorradingsschip. Betekent dat dat er een verschil is in de schepen? Nee. Ook de Amsterdam en de Zuiderkruis werden (voor het eerst in 2006) Fast Combat Support Ships genoemd. De toevoeging 'Fast' is nu echter verdwenen, en dat is wel op z'n plaats omdat bevoorradingsschepen doorgaans niet snel zijn.

Combat support ship is nu gekozen omdat het ministerie in 2016 ineens budget kreeg voor combat support. Een term die bij de landmacht gebruikelijk is, maar vanzelfsprekend niet voor een schip staat. Zie verder de paragraaf Aanloop elders op deze pagina.


Filmpje vertoond tijdens de ingebruikname van het 10.000ste model van MARIN, op 9 november 2018.

2. Taken | Naar menu
Een bevoorradingsschip heeft als taak om marineschepen op zee te bevoorraden. Het gaat dan om brandstof voor schepen en helikopters/ vliegtuigen, reserveonderdelen, munitie en victualiŽn (eten en drinken). Dankzij een bevoorrader kunnen schepen langere tijd op zee blijven, en zijn daardoor ook flexibeler inzetbaar in geval van een plotseling veranderende opdracht. Een bevoorrader kan meevaren in een verband en dan de schepen bevoorraden tijdens een grote reis (toen de Nederlandse marine nog verre eskaderreizen maakte ging vaak een bevoorrader mee en de Chinese marineschepen die tegenwoordig Europa aandoen, hebben ook vaak een bevoorradingsschip mee).

Een andere mogelijkheid is dat bijvoorbeeld fregatten tijdens een zeeblokkade in een bepaald afgebakend gebied patrouilleren. De tanker kan dan pendelen tussen de havens en de fregatten met verse voeding, brandstof, etc. zonder dat de fregatten hun 'box' hoeven te verlaten.

Naast het bevoorraden kunnen combat support ships ook andere logistieke taken volbrengen. Bijvoorbeeld materieel transporteren of fungeren als drijvend hospitaal. Natuurlijk kunnen zij ook ingezet worden voor algemenere marinetaken. De Zuiderkruis en Amsterdam hebben aan anti-piraterij en drugsbestrijding gedaan. Toch ligt de nadruk bij het CSS op bevoorradingstaken.


Meer info over donaties aan Marineschepen.nl lees je op de donatiepagina.

3. Aanloop | Naar menu
Van 1975 t/m 2012 beschikte de Koninklijke Marine over twee bevoorradingsschepen (Poolster en Zuiderkruis, later Zuiderkruis en Amsterdam). Minister van Defensie Hans Hillen bepaalde in zijn bezuinigingsplan van 2011 dat Zr.Ms. Amsterdam niet vervangen zou worden.

In 2012 werd Hr.Ms. Zuiderkruis uit dienst gesteld, in 2014 Zr.Ms. Amsterdam. De bevoorradingstaken van beide schepen werden overgenomen door het Joint Support Ship Zr.Ms. Karel Doorman, dat ooit bedoeld was als vervanger van alleen de Zuiderkruis.

'Eťn is geen', luidt het gezegde en dat bleek wel in het geval van de Doorman die door veelvuldige inzet vaak weg was en door een reparatie lang niet kon varen. De bevoorradingen op zee, en het oefenen daarvan, vielen in het water. Extra uitdaging is dat de Doorman 'gedeeld' wordt met Duitsland.

Sinds de verkoop van Zr.Ms. Amsterdam in 2014 gingen daarom stemmen op om een tweede bevoorrader aan te schaffen. Die kans deed zich voor toen op het ministerie van Defensie in 2016 geld vrij kwam voor 'combat support'. Er werd geÔnventariseerd wat de behoefte was en iedereen dacht aan klein logistiek materieel. De marine maakte van de gelegenheid gebruik door de alternatieve naam van het bevoorradingsschip, namelijk fast combat support ship, te gebruiken om de behoefte aan deze capaciteit kenbaar te maken. Dus in plaats van kleine logistieke ondersteuning, vroeg de marine om een heel schip. Dat moet eind 2016/ begin 2017 zijn gebeurd.

Begin 2017 begon DMO aan de behoeftestelling van het CSS, in het voorjaar van 2018 was het samen met de 'nadere specificaties van eisen' (stafeisen) gereed.
Op 9 juni 2017 maakte Defensie.nl -tussen neus en lippen door- voor het eerst bekend dat er een nieuw Combat Support Ship in de plannen zou staan.

Een woordvoerder meldde aan Marineschepen.nl dat het project nog in de pre-A-fase zat. De A-fase is het echte begin van het traject.

In de Nota van Wijziging op de ontwerpbegroting van Defensie van 17 november 2017 werd 400 miljoen euro toegevoegd aan de begroting van Defensie, dit was het eerste deel van 1,5 miljard euro die verspreid over vier jaar naar Defensie zou gaan. Voor dat extra geld wordt o.a. nieuw materieel aangeschaft. Een van die middelen is het Combat Support Ship.

Overigens was er even onduidelijkheid of het daadwerkelijk ging om een nieuw schip omdat de Defensiekrant sprak van "extra bevoorradingscapaciteit op zee" en capaciteit kun je ook inhuren. Commandant der Strijdkrachten LADM Rob Bauer sprak in het tv-programma WNL op Zondag van 19 november 2017 echter over een schip: "Het eerste stuk van 400 miljoen is afgelopen vrijdag een besluit over genomen. (...) We gaan dat gebruiken om extra transport in te kunnen huren, om een extra schip voor de marine te kunnen kopen, wat een bevoorradingsschip genoemd wordt."


Kort was er ook nog sprake van dat er zou worden samengewerkt met Duitsland, maar dat gebeurde niet.

LSV Damen
Het Logistics Support Vessel (LSV) van Damen vormde de basis van het nieuwe bevoorradingsschip, waar het bestek van de Karel Doorman is ingepast. (Foto: Damen)

4. Gebaseerd op ontwerp Damen, plus Karel Doorman | Naar menu
Het schip is niet aanbesteed, maar rechtstreeks gegund aan Damen. Er was weinig tijd om het schip in de vaart te brengen, daarom werd een bestaand ontwerp van Damen als uitgangspunt gekozen. Nadat de behoeftestelling en de 'nadere specificaties van eisen' (stafeisen) in het voorjaar van 2018 waren afgerond, werd gewerkt aan het bestek. Het bestek dat werd gebruikt was het bestek van de Karel Doorman, maar dat moest wel aangepast worden op de wensen van het CSS en moest het binnen het LSV-ontwerp passen. Het LSV is een ontwerp van Damen dat het bedrijf had aangeboden aan Noorwegen.

Niet alleen het bestek van het JSS moest worden aangepast, ook het ontwerp van het LSV onderging flink wat verandering. Een van de wijzigingen is de grootte. Het LSV was ongeveer 166 tot 170 meter lang, het CSS was eind 2018 precies 179,5 meter. Dat had vooral te maken met de eis dat de hoeveelheid brandstof dat het schip moet kunnen afgeven gelijk is aan de capaciteit van de Doorman. Verder is de boeg veranderd, deze is een stuk rechter geworden om brandstof te besparen.

Projectleider Paul de Leeuw zei over het CSS in een interview: "[De Commandant Zeestrijdkrachten, VADM Kramer] wil een robuust, eenvoudig, betrouwbaar en duurzaam schip. Geen gedoe. Maar de Amsterdam was een single-hit schip. Dit nieuwe schip moet kunnen incasseren ťn een klap kunnen uitdelen. Dat is ook zo bij de Doorman. Toen dat schip werd ontworpen zei men: we moeten een echt oorlogsschip bouwen. Dus inclusief redundantie en dubbelingen in systemen. Die filosofie zal doorgaan op het CSS."

Eenvoudig of niet, ook binnen het CSS zijn weer (zij het kleine) stappen gezet. Bijvoorbeeld op gebied van cyberbeveiliging.

De tanker zal een waterverplaatsing hebben van ongeveer 20.000 ton. Er is bewust niet gekozen voor een kleine tanker (vergelijkbaar met bijvoorbeeld de kleine Duitse tankers) omdat die tankers vaak voor kleine schepen en korte operatieperiodes zijn bedoeld. De nieuwe tanker moet, ook in slecht weer, een taakgroep van zes schepen kunnen ondersteunen en dat kan alleen met een groter schip. Omdat de tanker dubbelwandig moet zijn vanwege nieuwe regelgeving, en door de moderne eisen rond munitieopslag, is het volume ook toegenomen.

Het bevoorradingsschip krijgt gecombineerde laadposities over stuurboord, bakboord en achter, een grote kraan en ruimte voor 20 containers. De bemanning gaat bestaan uit 75 m/v, er zijn 160 bedden aan boord.

Het schip wordt in RoemeniŽ door Damen gebouwd.





5. Bedrijven | Naar menu
Een van de bedrijven die betrokken zal zijn bij het Combat Support Ship is Heinen & Hopman; op 30 maart 2020 werd het contract getekend. Het bedrijf uit Bunschoten-Spakenburg is verantwoordelijk voor de verwarming, ventilatie, airconditioning en koeling van het complete schip. Heinen & Hopman zal de systemen ontwerpen, integreren en bouwen in samenwerking met Damen.



6. Planning en bouw | Naar menu
Over de planning maakte Defensie relatief lang niets bekend. Wel werd in de berichtgeving rond de Nota van Wijziging gesproken van "Versneld grote aankopen voor Defensie". Daar viel dus uit op te maken dat het CSS nog voor de vervanging van de M-fregatten, onderzeeboten en mijnenjagers zal komen.

Op 21 februari 2018 zei C-ZSK VADM Rob Kramer de nieuwe bevoorrader in 2022 te verwachten. In het Materieelprojectenoverzicht van september 2018 was de planning kennelijk een jaar opgeschoven naar 2023. Al wordt in dat MPO vermeld dat er geen verschuiving van de datum is, ondanks dat Kramer 2022 noemde.

In december 2018 moest het bestek af zijn. Medio 2019 zou het contract worden getekend. Maar dat werd begin 2020. Op 19 december 2019 verscheen de D-brief en exact twee maanden later, op 19 februari 2020, werd op de brug van 'halfzuster' Zr.Ms. Karel Doorman het contract van het nieuwe bevoorradingsschip ondertekend.

In juni-maart 2024 moet het schip worden opgeleverd. Indienststelling staat nu gepland op de tweede helft van 2024.

Op 2 december 2020 werd in RoemeniŽ het eerste staal gesneden van het CSS. Dat was tamelijk onverwachts en eerder dan gepland. Volgens Damen was de datum vervroegd vanwege de restricties die de coronamaatregelen met zich meebrengen. Daardoor heeft de werf meer tijd nodig en werd het snijden van het staal naar voren gehaald.

7. Kosten | Naar menu
Oorspronkelijk was ongeveer 325 miljoen euro begroot. Eind 2019 werd dat vastgesteld op 374 miljoen inclusief BTW. De verhoging werd veroorzaakt door de meerkosten door regelgeving en eisen, en door hogere lonen en prijzen in RoemeniŽ, waar het schip straks wordt gebouwd.


Het laadvermogen van scheepsdieselolie (F76) van de (voormalige) Nederlandse bevoorraders vergeleken.

8. Laadvermogen | Naar menu
Zr.Ms. Den Helder heeft ongeveer net zoveel laadcapaciteit als grote halfzus Zr.Ms. Karel Doorman (Den Helder heeft 100 ton minder F76). De Den Helder heeft meer F76 aan boord dan de Amsterdam, maar veel minder dan de Poolster en Zuiderkruis. Tegenwoordig hoeven schepen echter minder vaak brandstof te laden, ook met 7.600 ton kan een groot aantal marineschepen worden voorzien van diesel (ter indicatie: in december 2001 had de Amsterdam 49 keer andere schepen van een NAVO-eskader voorzien van diesel en zware lasten, toen werd 4.500 ton overgepompt.)

7.600 m3 diesel (F76) inclusief eigen gebruik
1.000 m3 helikopterbrandstof (F44) incl. eigen gebruik
226 m3 drinkwater
290 m3 ureum
434 ton overige goederen waaronder munitie
24 containers

Ook heeft het schip twee 40-tons kranen.


Het CSS. (Beeld: DMO)

9. Accomodatie | Naar menu
De accommodatie gaat weer een stukje vooruit. De basis is de Doorman, maar waar mogelijk is er weer een verbetering worden aangebracht.

De slaapverblijven hebben maximaal vier bedden, de bedden zijn 2,10 meter lang. Er zullen geen '2+1' hutten meer zijn (op de Doorman zijn hutten met twee stapelbedden en een extra bedje ertussen voor opstappers, maar dat bleek te krap.)

Het personeel eet in het gezamenlijke eetverblijf, de overige dagverblijven (Caf, longroom, etc) zullen ook weer terugkomen in het ontwerp.

De ziekenboeg is een Role 2 hospitaal.

10. Voortstuwing en energie | Naar menu
Het CSS zal voorzien worden van vier dieselgeneratorsets van het type Wšrtsila 31. Daarmee zal de Den Helder het eerste marineschip zijn dat deze nieuwe generatie motoren ontvangt.

Aan boord van het CSS wordt ongeveer 585 kilometer kabel gelegd.


Een eerdere versie van het Combat Support Ship. Er zijn talloze vormen van masten geprobeerd, maar de grootste afwijking is wel het Leonardo 76mm kanon op de bak, de Thales NS100-radar op de mast en de Goalkeeper achter de schoorsteen. (Beeld: DMO)

11. Wapensystemen en sensoren | Naar menu
De belangrijkste radar zou de Thales NS100 zijn, ook zou het schip voorzien worden van een kanon op de bak en een Goalkeeper. Deze systemen waren te zien op artist impressions in 2018, maar ontbraken plotseling in juli 2019. Het totale pakket bleek echter te kostbaar en moest er geschrapt worden in het ontwerp.

Het schip zal daarom in eerste instantie voorzien worden van alleen navigatieradars en waarschijnlijk machinegeweren. Wel zijn alle voorzieningen aanwezig om later alsnog een kanon en radar te plaatsen.

12. Specificaties
Naamsein Naam In dienst Uit dienst
A834 Den Helder 2024 ~2054
Afmetingen 179,5/ 178,3 x 26,4 meter
Max. waterverplaatsing 22.595 ton
Max. snelheid 19 knopen
Bemanning 75 (accommodatie: 150)
Voortstuwing Diesel-elektrisch
Wšrtsila 31 dieselgeneratoren
Wapensystemen Machinegeweren
Sensoren Navigatieradars
Helikopters 2x NH90
of 1x NH90 en 2x UAV
Vaartuigen 2x LCVP (Landing Craft Vehicle Personnel)
2x FRISC (Fast Raiding and Intercept Craft)
Laadcapaciteit 7.600 m3 diesel (F76)
1.000 m3 helikopterbrandstof (F44)
226 m3 drinkwater
290 m3 ureum
434 ton overige goederen waaronder munitie
24 containers


comments powered by Disqus



Marineschepen.nl
Contact
Over deze site
Blijf op de hoogte via:

Twitter

Facebook

Instagram

Copyright

Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nederlandse marineschepen

Belgische marineschepen

Marineschepen wereldwijd

Bedrijven
Heinen & Hopman

Gerelateerde artikelen
Alle artikelen CSS

Eerste staal gesneden

Contract CSS ondertekend

Minder sensoren en wapens dan gedacht

Interview projectleider

Eerste vermelding Combat Support Ship

In de geest van de Amsterdam