Combat support ship/ bevoorradingsschip Den Helder


Door: Jaime Karremann
Laatst aangepast: 23-11-2018


Het Combat Support Ship (CSS), ofwel bevoorradingsschip of tanker, moet in de toekomst marineschepen van o.a. de Nederlandse vloot gaan voorzien van brandstof, reserveonderdelen en munitie. In 2017 werd bekend dat deze capaciteit aan de vloot wordt toegevoegd. Het schip moet in 2023 in dienst worden gesteld en zal Zr.Ms. Den Helder gaan heten.

Ga direct naar specificaties (onderaan deze pagina).

CSS Den Helder
Het Combat Support Ship (CSS) in een still uit een animatie van de naamsonthulling in november 2018. (Beeld: DMO)

Taken
Een bevoorradingsschip heeft als taak om marineschepen op zee te bevoorraden. Het gaat dan om brandstof voor schepen en helikopters/ vliegtuigen, reserveonderdelen, munitie en victualiŽn (eten en drinken). Dankzij een bevoorrader kunnen schepen langere tijd op zee blijven, en zijn daardoor ook flexibeler inzetbaar in geval van een plotseling veranderende opdracht. Een bevoorrader kan meevaren in een verband en dan de schepen bevoorraden tijdens een grote reis (toen de Nederlandse marine nog verre eskaderreizen maakte ging vaak een bevoorrader mee en de Chinese marineschepen die tegenwoordig Europa aandoen, hebben ook vaak een bevoorradingsschip mee).



Een andere mogelijkheid is dat bijvoorbeeld fregatten tijdens een zeeblokkade in een bepaald afgebakend gebied patrouilleren. De tanker kan dan pendelen tussen de havens en de fregatten met verse voeding, brandstof, etc. zonder dat de fregatten hun 'box' hoeven te verlaten.

Naast het bevoorraden kunnen combat support ships ook andere logistieke taken volbrengen. Bijvoorbeeld materieel transporteren of fungeren als drijvend hospitaal. Natuurlijk kunnen zij ook ingezet worden voor algemenere marinetaken. De Zuiderkruis en Amsterdam hebben aan anti-piraterij en drugsbestrijding gedaan. Toch ligt de nadruk bij het CSS op bevoorradingstaken.

LSV Damen
Het Logistics Support Vessel (LSV) van Damen vormt de basis voor het nieuwe bevoorradingsschip, waar het bestek van de Karel Doorman is ingepast. (Foto: Damen)

Robuust, eenvoudig, betrouwbaar
Ondanks de naam combat support ship, gaat het om een bevoorradingsschip zoals de Amsterdam, Zuiderkruis en Poolster. Projectleider Paul de Leeuw zei daarover in een interview: "Dat is ook de wens van admiraal Kramer (commandant Zeestrijdkrachten, JK). Hij wil een robuust, eenvoudig, betrouwbaar en duurzaam schip. Geen gedoe. Maar de Amsterdam was een single-hit schip. Dit nieuwe schip moet kunnen incasseren ťn een klap kunnen uitdelen. Dat is ook zo bij de Doorman. Toen dat schip werd ontworpen zei men: we moeten een echt oorlogsschip bouwen. Dus inclusief redundantie en dubbelingen in systemen. Die filosofie zal doorgaan op het CSS."




Uit een ver verleden: bier op zee.

Gebaseerd op ontwerp Damen plus Karel Doorman
Er is weinig tijd om het schip in de vaart te brengen, daarom wordt een bestaand ontwerp als uitgangspunt gekozen. Nadat de behoeftestelling en de 'nadere specificaties van eisen' (stafeisen) in het voorjaar van 2018 waren afgerond, werd gewerkt aan het bestek. Het bestek dat werd gebruikt was het bestek van de Karel Doorman, maar dat moest wel aangepast worden op de wensen van het CSS en moest het binnen het LSV-ontwerp passen. Het LSV is een ontwerp van Damen dat het bedrijf had aangeboden aan Noorwegen.

Niet alleen het bestek van het JSS moest worden aangepast, ook het ontwerp van het LSV onderging flink wat verandering. Een van de wijzigingen is de grootte. Het LSV was ongeveer 166 tot 170 meter lang, het CSS was eind 2018 precies 179,5 meter. Dat had vooral te maken met de eis dat de hoeveelheid brandstof dat het schip moet kunnen afgeven gelijk is aan de capaciteit van de Doorman. Verder is de boeg veranderd, deze is een stuk rechter geworden om brandstof te besparen.

De tanker zal een waterverplaatsing hebben van ongeveer 20.000 ton. Dit lijkt fors, maar er is bewust niet gekozen voor een kleine tanker (vergelijkbaar met bijvoorbeeld de kleine Duitse tankers) omdat die tankers vaak voor kleine schepen en korte operatieperiodes zijn bedoeld. De nieuwe tanker moet, ook in slecht weer, een taakgroep van zes schepen kunnen ondersteunen en dat kan alleen met een groter schip. Omdat de tanker dubbelwandig moet zijn vanwege nieuwe regelgeving, en door de moderne eisen rond munitieopslag, is het volume ook toegenomen.

Het bevoorradingsschip krijgt gecombineerde laadposities over stuurboord, bakboord en achter, een grote kraan en ruimte voor 20 containers. De bemanning gaat bestaan uit 75 m/v, er zijn 160 bedden aan boord.

Het schip zal gebouwd worden in RoemeniŽ door Damen.
Mogelijk zal er worden samengewerkt met Duitsland.

Aanloop
Van 1975 t/m 2012 beschikte de Koninklijke Marine over twee bevoorradingsschepen (Poolster en Zuiderkruis, later Zuiderkruis en Amsterdam). In 2012 werd Hr.Ms. Zuiderkruis uit dienst gesteld, kort daarna gevolg door Zr.Ms. Amsterdam. De bevoorradingstaken werden overgenomen door het Joint Support Ship Zr.Ms. Karel Doorman.

'Eťn is geen', luidt het gezegde en dat bleek wel in het geval van de Doorman die door veelvuldige inzet vaak weg is en door een reparatie lang niet kon varen. De bevoorradingen op zee, en het oefenen daarvan, vielen in het water. Extra uitdaging is dat de Doorman 'gedeeld' wordt met Duitsland.

Sinds de verkoop van Zr.Ms. Amsterdam aan Peru gingen daarom stemmen op om een tweede bevoorrader aan te schaffen. En die kans deed zich voor toen op het ministerie van Defensie geld vrij kwam voor 'combat support'. Er werd geÔnventariseerd wat de behoefte was en iedereen dacht aan klein logistiek materieel. De marine maakte van de gelegenheid gebruik door de alternatieve naam van het bevoorradingsschip, namelijk fast combat support ship, te gebruiken om de behoefte aan deze capaciteit kenbaar te maken. Dus in plaats van kleine logistieke ondersteuning, vroeg de marine om een heel schip. Dat moet eind 2016/ begin 2017 zijn gebeurd.

Begin 2017 begon DMO aan de behoeftestelling van het CSS, in het voorjaar van 2018 was het samen met de 'nadere specificaties van eisen' (stafeisen) gereed.
Op 9 juni 2017 maakte Defensie.nl -tussen neus en lippen door- voor het eerst bekend dat er een nieuw Combat Support Ship in de plannen zou staan.

Een woordvoerder meldde aan Marineschepen.nl dat het project nog in de pre-A-fase zat. De A-fase is het echte begin van het traject.

In de Nota van Wijziging op de ontwerpbegroting van Defensie van 17 november 2017 werd 400 miljoen euro toegevoegd aan de begroting van Defensie, dit was het eerste deel van 1,5 miljard euro die verspreid over vier jaar naar Defensie zou gaan. Voor dat extra geld wordt o.a. nieuw materieel aangeschaft. Een van die middelen is het Combat Support Ship.

Overigens was er even onduidelijkheid of het daadwerkelijk ging om een nieuw schip omdat de Defensiekrant sprak van "extra bevoorradingscapaciteit op zee" en capaciteit kun je ook inhuren. Commandant der Strijdkrachten LADM Rob Bauer sprak in het tv-programma WNL op Zondag van 19 november echter over een schip: "Het eerste stuk van 400 miljoen is afgelopen vrijdag een besluit over genomen. (...) We gaan dat gebruiken om extra transport in te kunnen huren, om een extra schip voor de marine te kunnen kopen, wat een bevoorradingsschip genoemd wordt."



Planning
Over de planning heeft Defensie relatief lang niets bekend gemaakt. Wel werd in de berichtgeving rond de Nota van Wijziging gesproken van "Versneld grote aankopen voor Defensie". Daar viel dus uit op te maken dat het CSS nog voor de vervanging van de M-fregatten, onderzeeboten en mijnenjagers zal komen.

Op 21 februari 2018 zei C-ZSK VADM Rob Kramer de nieuwe bevoorrader in 2022 te verwachten. In het Materieelprojectenoverzicht van september 2018 was de planning kennelijk een jaar opgeschoven naar 2023. Al wordt in dat MPO vermeld dat er geen verschuiving van de datum is, ondanks dat Kramer 2022 noemde.

In december 2018 moet het bestek af zijn. Medio 2019 wordt waarschijnlijk het contract getekend.



Combat Support Ship of bevoorradingsschip
In de officiŽle stukken wordt gesproken over een Combat Support Ship, daar waar in het verleden veelal werd gesproken over een bevoorradingsschip. Betekent dat dat er een verschil is in de schepen? Nee. Ook de Amsterdam en de Zuiderkruis werden (voor het eerst in 2006) Fast Combat Support Ships genoemd. De toevoeging 'Fast' is nu echter verdwenen, en dat is wel op z'n plaats omdat bevoorradingsschepen doorgaans niet snel zijn.

Combat support ship is nu gekozen omdat het ministerie ineens budget kreeg voor combat support. Een term die bij de landmacht gebruikelijk is, maar vanzelfsprekend niet voor een schip staat. Zie verder de paragraaf 'aanloop' hierboven.

Naamgeving
De naam van het nieuwe combat support ship wordt 'Den Helder'.

De Koninklijke Marine heeft tot nu toe drie echte bevoorradingsschepen gehad: Hr.Ms. Poolster, Hr.Ms. Zuiderkruis en Zr.Ms. Amsterdam. De eerste twee werden vernoemd naar de voorlopers van deze bevoorradingsschepen (er waren in het verleden wel schepen die zich bezig hielden met logistieke ondersteuning, maar toch anders dan bij deze drie). De Amsterdam werd, in navolging van de Rotterdam, vernoemd naar een stad. Die lijn werd weer doorbroken met de komst van de Johan de Witt, een naam met (net als Rotterdam) direct verbonden aan het Korps Mariniers. Het JSS werd niet vernoemd naar een oude bevoorrader of stad, maar naar een zeeheld.

Met een pure bevoorrader was de kans aanwezig dat de naamgevingscommissie zou terugkeren naar een van de oorspronkelijke namen Poolster of Zuiderkruis. Doordat de zeemanschapstrainer (2018) vernoemd was naar de Poolster, waren de kansen op een nieuwe Zuiderkruis gegroeid.

Toch werd gekozen voor Den Helder. Dat is voor het eerst.
De naam werd op 9 november 2018 bekendgemaakt tijdens een ceremonie op het MARIN in Wageningen. Daar werd de ingebruikname van het 10.000ste model van MARIN gevierd.

Accomodatie
De accommodatie gaat weer een stukje vooruit. De basis is de Doorman, maar waar mogelijk is er weer een verbetering worden aangebracht.

De slaapverblijven hebben maximaal vier bedden, de bedden zijn 2,10 meter lang. Er zullen geen '2+1' hutten meer zijn (op de Doorman zijn hutten met 2 stapelbedden en een extra bedje ertussen voor opstappers, maar dat bleek te krap.)

Het personeel eet in het gezamenlijke eetverblijf, de overige dagverblijven (Caf, longroom, etc) zullen ook weer terugkomen in het ontwerp.

Wapensystemen en sensoren
De belangrijkste radar zal de Thales NS100 zijn. Dit is een draaiende AESA radar voor lucht- en zeebeeld. De eerste radar werd in 2015 naar Singapore verscheept, Zr.Ms. Rotterdam kreeg de radar in september 2018.

Net als de Karel Doorman wordt het schip voorzien een Goalkeeper, tot de vervanger van de Goalkeeper wordt geleverd. Op artist impressions is tot nu toe op de bak vaak een kanon of machinegeweer getekend. Daarmee kan het schip zich beter verdedigen en dat past ook in de filosofie van dit nieuwe schip.

Specificaties
Naamsein Naam In dienst Uit dienst
A83? Den Helder 2022
Afmetingen 179,5 meter
Max. waterverplaatsing 20.000 ton
Max. snelheid 20 knopen?
Bemanning 75 (accommodatie: 160)
Voortstuwing Diesel-elektrisch (zelfde als JSS)
Wapensystemen Hitrole?
Goalkeeper
Sensoren Thales NS100
Navigatieradars
Helikopters Meerdere helikopters
Laadcapaciteit O.a. 20 containers


comments powered by Disqus



Marineschepen.nl
Contact
Over deze site
Blijf op de hoogte via:
Twitter
Facebook
Flickr
Copyright
Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nederlandse marineschepen
Belgische marineschepen
Marineschepen wereldwijd

Gerelateerde artikelen
Interview projectleider
Weer nieuw beeld CSS
Duitsland wil samenwerking
Eerste vermelding Combat Support Ship
In de geest van de Amsterdam