De Verenigde Staten zijn vandaag begonnen met het helpen van commerciële schepen om de Perzische Golf te verlaten. Donald Trump kondigde deze missie onder de naam 'Project Freedom' aan op zijn eigen sociale medium. Officieel is er geen sprake van een escortemissie, maar de militaire inzet van de VS is groot. Volgens Iran is inmiddels een Amerikaans marineschip geraakt, maar het Pentagon ontkent. Wel zeggen de Amerikanen dat er twee koopvaardijschepen veilig door de zeestraat zijn gekomen.
Een Amerikaanse torpedobootjager op archiefbeeld. (Foto: US Navy)
De Straat van Hormuz is sinds de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran van februari één van de meest besproken gebieden ter wereld geworden. Een groot deel van de oliehandel verloopt via de zeestraat en dus besloot Iran om tot een blokkade over te gaan. Sindsdien stegen de olieprijzen wereldwijd en liggen er tientallen schepen vast in de Zeestraat. De Verenigde Staten kwamen vervolgens met een eigen blokkade. Deze schreef voor dat geen enkel schip van of naar Iraanse havens in de Straat van Hormuz mocht varen.
Trump wil de vastgelopen schepen nu uit de Perzische Golf helpen en riep hiervoor Project Freedom in het leven. De Amerikanen spreken van een humanitaire actie waarbij alleen schepen die niet bij het conflict betrokken zijn, worden geholpen. Dit zou nodig zijn omdat de voedselvoorraden aan boord van de schepen op aan het raken zijn.
Geen officiële escortemissie
Officieel is er geen sprake van een escortemissie. De VS spreken van een "Coordination Framework", oftewel een raamwerk van samenwerking. Desondanks was er ook een officieel persbericht op de website van CENTCOM waarin gemeld werd dat er torpedobootjagers worden ingezet en dat er meer dan 100 vliegende eenheden beschikbaar zijn voor Project Freedom. In totaal zijn er zo'n 15.000 Amerikaanse militairen betrokken bij de missie.
Ook werd gesteld dat de "defensieve missie" essentieel is voor de regionale stabiliteit in het Midden-Oosten en de wereldeconomie en dat de Amerikaanse blokkade gewoon van kracht blijft.
Waarschuwingen over en weer
De Verenigde Staten gaven bovendien al een voortijdige waarschuwing af richting Iran. Trump stelde dat er stevig zal worden opgetreden als Iran zich met de Amerikaanse actie bemoeit.
Iran gaf op zijn beurt een soortgelijke waarschuwing af. De Amerikanen werden gewaarschuwd om de Straat van Hormuz niet te betreden met hun schepen en dat deze anders doelwit zouden worden van Iraanse aanvallen.
Het hoofd van de Iraanse veiligheidscommissie Ebrahi Azizi mengde zich ook in de discussie via social media. Azizi stelt dat elke tussenkomst van Amerikaanse schepen in de Straat van Hormuz of de Perzische Golf beschouwd wordt als schending van het staakt-het-vuren. Azizi benadrukt dat de twee zeegebieden niet bestuurd worden door Trumps "delusional posts".
Rommelig
Op de eerste dag van het project claimden beide partijen successen, die werden ontkend, maar is ook duidelijk dat de missie weer tot nieuwe escalatie heeft geleid.
Volgens Iran heeft het een Amerikaans marineschip geraakt, nadat het waarschuwingen had genegeerd, en is dat schip daarna omgedraaid. De aanval zou hebben plaatsgevonden nabij Jask. Bewijs van dit Iraanse succes ontbreekt echter en het Pentagon ontkent dat een van de Amerikaanse schepen is aangevallen. Dat er een aanval heeft plaatsgevonden wordt dus niet expliciet ontkend. Overigens zou Amerika treffers op een van hun schepen niet direct melden.
US Central Command claimt zelf ook een succes, namelijk de passage van twee koopvaardijschepen. Ook de Amerikanen leveren vooralsnog geen bewijs en dus valt dit nog niet te verifiëren.
Ondertussen melden de Verenigde Arabische Emiraten wel een Iraanse aanval met tenminste vier kruisvluchtwapens op doelen in de VAE. Ook is er een incident geweest aan boord van een Zuid-Koreaans koopvaardijschip, dat mogelijk is aangevallen met drones.
Al met al is het een rommelige start van een missie om de vele koopvaardijschepen uit de Perzische Golf te krijgen, en dat is niet in het voordeel van Project Freedom.
Auteur: Tobias Kappelle Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.
