De Zweedse marine en kustwacht houden op dit moment een koopvaardijschip nabij de haven van Karlskrona. De bulkcarrier Vezhen wordt ervan verdacht met opzet een onderzeese glasvezelkabel tussen Letland en Zweden te hebben beschadigd in de Oostzee, nadat het schip op vrijdag vanuit een Russische haven vertrok. Het incident gebeurde ondanks de NAVO-inzet. De NAVO-eskaders zijn nog relatief klein van omvang en de schepen waren zondagnacht ook niet allemaal op zee.
Het Finse patrouilleschip Pori vanmiddag na vertrek. (Foto: Finse marine)
Opnieuw schade aan onderzeese kabel
Gisteren kwam het nieuws naar buiten dat er in de ochtend van die dag opnieuw sprake was van een beschadigde kabel in de Oostzee. Dit keer ging het om een kabel die eigendom is van een Lets radio- en televisiestation.
De kabel ligt op ongeveer 50 meter diepte en verbindt de Letse stad Ventspils aan de westkust van het land en het Zweedse eiland Gotland. Dit is één van de grootste eilanden van Zweden met zo'n 60.000 inwoners. Gotland ligt voor de oostkust van Zweden in de Oostzee.
De kabel raakte beschadigd en al vroeg was er een vermoeden van opzet. De autoriteiten van Zweden en Letland zochten direct contact met elkaar en ook de NAVO was betrokken bij het overleg.
Zweeds en Lets onderzoek
Beide landen startten een onderzoek en de Letse marine kwam als eerste in actie. In eerste instantie werd er vooral gekeken naar de bulkcarrier Michalis San. Dit is een schip dat tijdens het incident in de buurt was van de kabel samen met twee andere schepen. Het schip zou bovendien op weg zijn geweest naar Rusland, al vaart het onder de vlag van Malta.
Inmiddels is de focus echter verschoven naar een ander schip. Vandaag werd bekend dat de Zweedse marine een schip vasthoudt in de haven van Karlskrona. Het OM kwam met een statement, waarin men sprak over "ernstige sabotage" en "vermoedelijke opzet".
De Zweedse autoriteiten noemen geen van de schepen die betrokken waren bij de operatie bij naam.
Ook zijn vandaag beelden opgedoken van de Vezhen met een beschadigd anker. Het schip vertrok bovendien vrijdag vanuit een Russische haven. Dit zorgt ervoor dat de verdenking serieuze vormen aan heeft genomen.
Op dit moment wordt de Vezhen bewaakt door de Zweedse kustwacht en zijn er Zweedse overheidsfunctionarissen aan boord voor het onderzoek. Ook de Michalis San is onderzocht, maar dit schip is niet aan de ketting gelegd.
NAVO-operatie in Oostzee
De Zweedse en Letse autoriteiten werken nauw samen binnen het onderzoek en ook de NAVO is betrokken. De Zweedse NAVO-woordvoerder Jimmie Adamsson kwam zondag met een korte verklaring tegenover persbureau Reuters: "NAVO-schepen en vliegtuigen werken samen met de nationale eenheden van landen rondom de Oostzee om onderzoek te doen en om, indien nodig, actie te ondernemen."
De NAVO is al enkele weken bezig met het vergroten van de aanwezigheid in de Oostzee. Een serie van incidenten sinds de start van de oorlog in Oekraïne baren het militair bondgenootschap veel zorgen.
Meerdere keren werden er kabels op de zeebodem beschadigd en telkens werd er met de vinger richting Rusland gewezen. Om dit te voorkomen, is de operatie Baltic Sentry opgezet. Deze operatie moet, met behulp van marineschepen van NAVO-lidstaten, de kritieke infrastructuur in de Oostzee beschermen.
Baltic Sentry kon deze kabelbreuk niet voorkomen. Op het moment van het incident, vermoedelijk tegen het einde van de nacht, lagen drie schepen van het mijnenbestrijdingsflottielje SNMCMG1 in Kopenhagen (Denemarken) aan de zuidwestkant van de Oostzee. Het vierde schip, de Estse mijnenjager EML Sakala, was wel op zee: in de Finse Golf.
Stafschip van SNMG1, Zr.Ms. Tromp, was ook varende, maar ten westen van de Finse Golf en nog een heel eind ten noorden van de plaats van het incident. Het schip voer zondag wel even zuidwaarts. Het Zweedse korvet HMS Visby zou volgens AIS al sinds zaterdag in de haven van Karlskrona liggen.
De marineschepen van Estland en Finland die niet aan de NAVO-operatie zijn verbonden zijn voornamelijk actief in de Finse Golf.
De kabel die zondag werd beschadigd, lag op vrij grote afstand van de posities van genoemde marineschepen voor zover bekend, namelijk tussen het eiland Gotland en Letland. Na het incident gebeurde, zou wel een Lets marineschip naar het zeegebied zijn gestuurd.
Meer schepen
De twee NAVO-eskaders krijgen wel meer schepen tot hun beschikking. Vrijdag bestond SNMG1 nog uit twee schepen: het Nederlandse fregat Zr.Ms. Tromp en het Zweedse korvet HMS Visby (Visbyklasse). Vandaag voegt het Finse patrouilleschip Pori (Haminaklasse) bij het duo. Dat schip vertrok eerder vanmiddag uit de Finse haven.
SNMCMG1 wordt aangevoerd vanaf het Nederlandse hydrogafisch opnemingsvaartuig Zr.Ms. Luymes, dat al vanaf het begin wordt vergezeld door de Duitse mijnenjager Datteln (Frankenthalklasse). De Franse mijnenjager Croix du Sud (Eridanklasse) meldde zich vrijdag bij dat eskader en vanmiddag verliet mijnenjager Zr.Ms. Schiedam (Alkmaarklasse) Den Helder om richting Oostzee te varen.
Daar blijft het niet bij. De NAVO gaat ook varende drones inzetten.
Auteur: Tobias Kappelle Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.
