In een intern advies suggereert generaal Michael Hyldgaard, de commandant van de Deense strijdkrachten, om geen moeite meer te steken in de fregatten van de Iver Huitfeldtklasse. De scheepsklasse kwam in opspraak nadat de Iver Huitfeldt met ernstige problemen kampte toen het op 9 maart vorig jaar onder vuur kwam te liggen in de Rode Zee. Er ontstonden technische problemen in de vuurleidingsketen en nadien ontploften de granaten van het 76mm Oto Melara-snelvuurkanon niet zoals gepland. Volgens Hyldgaard moet de Deense marine de focus verleggen naar de nieuwe fregatten, om deze versneld in dienst te nemen, zo meldt het Deense DR News.
De Iver Huitfeldt op archiefbeeld. De zwarte radar is de oude SMART-L van Thales uit Hengelo, in de hoekige mast boven de brug is de APAR gebouwd. (Foto: Deense marine)
Miljard
De Deense marine zoekt een oplossing voor de Iver Huitfeldtklasse-fregatten. Toen het eerste fregat van de klasse op 9 maart 2024 aangevallen werden met drones van de Houthi-rebellen, legde dit verschillende problemen met de wapensystemen bloot.
Meer dan een jaar al zoeken experts naar oplossingen voor de problemen met de fregatten, maar zonder resultaat. Daarnaast kijken de schepen aan tegen een broodnodige upgrade van de sensoren. De APAR en de SMART-L, beide radars van Thales in Hengelo.
De upgrade zou naar schatting één miljard Deense kronen (130 miljoen euro) kosten per schip. Generaal Hyldgaard gaat de minister van Defensie, Troels Lund Poulsen, adviseren die upgrade niet uit te voeren, meldt DR. In de plaats daarvan moet de focus komen te liggen op een nieuwe reeks luchtverdedigingsfregatten.
Versnelling nieuwe fregatten
De huidige fregatten wil men nog steeds behouden, in een andere rol. Zo moeten ze na vervanging dienst doen als patrouillevaartuigen in de Deense wateren, waarbij de capaciteit van de sensoren en bewapening wordt teruggebracht.
In maart kondigde Denemarken nog het 'Vlootplan' aan, dat in de modernisering van de Deense vloot voorziet op de korte en lange termijn. De belangrijkste aanschaf wordt die van de nieuwe luchtverdedigingsfregatten, ter vervanging van de Iver Huitfeldt's.
Dit was bedoeld voor de langere termijn, maar generaal Hyldgaard adviseert om die aankoop versneld te laten plaatsvinden.
Meer schepen
Daarnaast wordt voorzien in de aankoop van vier multifunctionele schepen, in eerste instantie bedoeld om toe te zien op milieucontrole. Daarnaast moeten ze ook in staat zijn om mijnen te leggen of te bestrijden.
Ook moet op korte termijn een schip aangekocht worden dat kritieke infrastructuur onder het wateroppervlak in de gaten gaat houden en beschermen, waarbij het gebruik maakt van drones. Ook drones wil de Deense marine in grote aantallen aankopen voor surveillancetaken. De Home Guard krijgt dan weer 21 kleinere patrouillevaartuigen. In een latere fase moeten ook meer schepen, waaronder fregatten, worden aangekocht die bedoeld zijn voor inzet in het Hoge Noorden.
Iver Huitfeldtklasse
De Iver Huitfeldtklasse zijn ongeveer op de helft van de normale levensduur van marineschepen. De iver Huitfeldt, Peter Willemoes en Niels Juel, vernoemd naar drie beroemde Deense marineofficieren, werden in 2011 in dienst gesteld. Ze beschikten over zeer moderne wapen- en sensorsystemen, die vergelijkbaar zijn met de uitrusting aan boord van de Nederlandse Luchtverdedigings- en Commandofregatten en de Duitse fregatten van de Sachsenklasse. Voor radarwerk maakt het voornamelijk gebruik van de oude SMART-L en APAR-radar, beide gebouwd door Thales. De APAR is gekoppeld aan de verticale lanceersystemen, die met SM-2- en Evolved SeaSparrow-raketten de buitenste luchtverdediging verzorgen. In de volgende linie zijn de twee 76mm-kanons van Oto Melara, gevolgd door een Oerlikon Millenium 35mm-snelvuurkanon. Denemarken koos voor een Combat Management Systeem van het Deense Terma.
De Nederlandse LCF'en hebben wel een modernisering ondergaan; Zr.Ms. Evertsen is het vierde en laatste fregat dat nu na deze modernisering is gaan proefvaren. De oude SMART-L is vervangen door de SMART-L MM/N en ook de APAR heeft updates gekregen, naast heel veel andere systemen die uniek zijn voor de Nederlandse fregatten.
De weliswaar enigszins verouderde, maar stevige luchtverdediging werkte niet naar behoren, toen het schip een aanval van de Houthi-rebellen moest afslaan tijdens haar deelname aan Operatie Aspides in de Rode Zee. Zo vond eerst een technisch probleem plaats tussen de APAR-radar en het C-Flex Combat Management System, waardoor geen ESSM-raketten konden worden afgevuurd. Thales liet later in een reactie aan Marineschepen.nl weten dat het probleem niet bij de radar lag.
Maar ook de volgende linie werkte niet naar behoren: de helft van de afgevuurde 76mm-granaten ontplofte vrij snel na verlaten van de loop, zonder doelwitten te raken. "Alle granaten in de standaard oorlogsuitrusting zijn meer dan 30 jaar oud, ze zijn geretrofit [achteraf voorzien van] met een '2005 proximity fuze' [ontsteker die de granaat vlakbij het doel moet laten ontploffen], die ongeschikt blijkt voor een daadwerkelijk gevecht", zo communiceerde de commandant van het fregat in een intern bericht dat lekte.
Later werd in Deense kringen gesproken over granaten die ontploften doordat ze net over de golven werden geschoten, dat gebeurde omdat de inkomende drones heel laag vlogen. De nabijheidsbuizen zouden de golven hebben aangezien voor een doelwit.
Los daarvan hield Defensie het intern bericht en de problemen met de fregatten stil voor het Deense parlement, wat op 3 april 2024 leidde tot het ontslag van de Deense stafchef, generaal Flemming Lentfer.
Auteur: Kasper Goossens Kasper schrijft sinds november 2023 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Eerder werkte hij onder meer voor de Belgische nieuwswebsite Business AM, waar hij zich specialiseerde in defensie en geopolitiek. Wekelijks bundelt hij de belangrijkste gebeurtenissen in deze sectoren in een nieuwsbrief op Substack, 'Defense in Brief'. Kasper studeerde Journalistiek aan de Arteveldehogeschool in Gent.
