De Australische minister van Defensie Richard Marles heeft iedereen opgeroepen om eens diep adem te halen wat betreft de situatie met de Chinese marine-oefeningen voor de kust van Australië. Marles benadrukt dat China zich aan de internationale wetgeving houdt en geeft aan dat Australië zelf ook afhankelijk is van deze regels om via Chinese wateren te varen. De kritiek vanuit de oppositie blijft echter stevig.
Vorige week werd duidelijk dat een klein Chinees vlootverband met een marine-oefening bezig was bij Tasmanië aan de Australische oostkust. Het gaat om drie Chinese marineschepen: Renhaiklasse torpedobootjager Zunyi, het fregat Hengyang (Jiangkai II-klasse) en bevoorradingsschip Weishanhu (Fuchiklasse).
De schepen worden gevolgd door Australische en Nieuw-Zeelandse marineschepen, waaronder het Nieuw-Zeelandse fregat HMNZS Te Kaha (Anzacklasse) en het Australische fregat HMAS Arunta (Anzacklasse).
Niet ongewoon voor een schietoefening, maar de oefeningen waren vooraf niet gecommuniceerd met de Australische autoriteiten. Hierdoor moesten tientallen commerciële vluchten uitwijken. Normaliter informeren landen elkaar tenminste twaalf uur voor een oefening van start gaat.
Inmiddels zijn de Chinese schepen richting het westen, om Tasmanië heen, gevaren en bevinden ze zich volgens de Australische Defensie in de Grote Australische Bocht. Dit is het zeegebied aan de zuidkant van Australië. Een ongebruikelijke reis voor de Chinese marine, maar de schepen varen in internationale wateren.
De Sunyi (Renhaiklasse of Type 055) vanaf HMNZS Te Kaha. Dit schip werd in 2022 in dienst gesteld en is één van de zestien te bouwen kruisers. De schepen zijn 180 meter lang, hebben een waterverplaatsing van zo'n 13.000 ton en zijn ontwikkeld voor de verdediging van vliegkampschepen. Deze kruisers hebben echter ook kruisvluchtwapens waarmee zij op landdoelen kunnen schieten. (Foto: Nieuw-Zeelandse marine)
Kritiek op te afwachtende reactie
De eerste reactie van de Australische autoriteiten was gestoeld op het volgen van de internationale regels, zoals deze zijn vastgelegd in UNCLOS: United Nations Convention of the Law of the Sea. Volgens dit verdrag is het China toegestaan om in deze wateren te oefenen.
Al snel kwam er veel kritiek op deze reactie. Leden van de oppositie beschuldigen de autoriteiten ervan de situatie te bagatelliseren, schrijven Australische media. James Paterson, senator namens de liberale partij en minister van Defensie in het schaduwkabinet onder oppositieleider Peter Dutton, stelt dat de limiet van de China-strategie van Australië hiermee bloot is gesteld.
Volgens Paterson toont de situatie aan dat de regering van premier Anthony Albanese heeft gefaald: "Laten we niet vergeten dat de Chinese overheid onze volledige strategische partner zou moeten zijn. Dit is niet hoe een stabiele partner Australië zou moeten behandelen."
Paterson is niet de enige met kritiek. Verschillende parlementsleden willen dat de regering meer actie onderneemt. Men zou de strategische implicaties van de oefening negeren door alleen te stellen dat er geen internationale wetten overtreden zijn.
Diep ademhalen
Minister van Defensie Richard Marles blijft, ondanks de kritiek, tot kalmte manen en benadrukte nogmaals dat de acties van China in lijn zijn met de internationale wetgeving van UNCLOS: "Het is erg belangrijk dat we nu eens diep ademhalen. De toetssteen moet het internationale recht zijn."
Daarnaast gaf Marles aan dat deze wetten ook voor Australië van cruciaal belang zijn, omdat talloze Australische schepen dicht in de buurt van China moeten varen om bijvoorbeeld bij Japan of Zuid-Korea te komen. De vaarroutes zijn daarmee van groot commercieel en militair belang.
Marles stelt daarmee dat het principe voor beide landen moet gelden: "Eigenlijk varen Australische schepen vaker vlakbij China dan dat Chinese schepen dit doen bij Australië. We leunen stevig op het internationale recht om dat te mogen doen en het is belangrijk, omdat onze handelsroutes daar lopen. Daarom moet het internationale recht onze toetssteen zijn."
Daarnaast is het zo de Australische marineschepen de afgelopen jaren meerdere keren mee hebben gedaan aan oefeningen ten behoeve van de vrijheid van navigatie in de Gele Zee en de betwiste wateren van de Zuid-Chinese Zee. Dit gebeurt normaal gesproken in NAVO-verband.
Grote communicatiefout
Een ander punt van kritiek is de vraag waarom het zo lang duurde voordat men op de hoogte was van de Chinese oefening. Defensie werd uiteindelijk ingelicht door de piloot van een commerciële vlucht en een Nieuw-Zeelands schip en dat gebeurde anderhalf uur nadat de oefening was begonnen.
Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken was er sprake van een "breakdown" in de communicatie. Dit is een zorgelijke gebeurtenis, zo constateert James Paterson: "Als onze Chinese vrienden ons niet verteld hebben over de oefening, dan hadden we onze eigen informatiebronnen moeten gebruiken om er bovenop te zitten. Het baart me erg veel zorgen dat we dat dit niet gebeurd is."
Minister van Defensie Richard Marles zegt echter dat de Australische Defensie veel sneller op de hoogte zou zijn gebracht als er sprake was van een echte militaire dreiging. Volgens Marles is het niet eerlijk om deze situatie te vergelijken met een situatie waarin er daadwerkelijk gevaar is.
Stabilisatie
Desondanks blijft de oppositie zeer kritisch. Oppositieleider Peter Dutton van de liberale partij sprak meerdere keren van een zwakke reactie. Minister van Buitenlandse Zaken Penny Wong wil echter niets weten van de kritiek van de oppositie. Australië wil al enige tijd de relatie met China 'stabiliseren'. Volgens Wong snappen de critici de principes van stabilisatie niet goed: "Stabilisatie betekent niet dat China niets doet waar wij het niet mee eens zijn. De grote kracht en strategische doelen van China zijn niet veranderd. De enige vraag voor de overheid is hoe we daarmee om moeten gaan."
Wong stelt bovendien dat de oppositie olie op het vuur gooit om op die manier de bilaterale relatie met China tot een verkiezingsthema te maken. Volgens Wong roepen de mensen die voor een machtsvacuüm in de Stille Oceaan hebben gezorgd nu het hardst om maatregelen vanwege eventuele electoraal gewin.
Ondertussen blijft het Chinese verband nog even op zee. Het is vanaf het zuiden van Australië naar de thuishaven van de Zuidelijke Vloot nog een kleine 10.000 km varen.
Auteur: Tobias Kappelle Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.
