Het US Naval Sea Systems Command (NAVSEA) heeft een contract gesloten met het Amerikaanse technologiebedrijf Raytheon voor de ontwikkeling van SM-2 Block IIICU-raketten. Het contract heeft een waarde van 221,5 miljoen euro. Deze raketten zijn ook een optie voor de toekomstige Nederlandse fregatten.
Een Amerikaanse destroyer van de Arleigh Burkeklasse lanceert een SM-2. Archieffoto. (Foto: US Navy)
De SM-2-raketten zijn door Raytheon ontwikkeld als middellange luchtverdediging. Het is de bedoeling dat de SM-2 Block IIICU uiteindelijk op de destroyers van de Arleigh Burkeklasse en Zumwaltklasse, plus op de nog resterende kruisers van de Ticonderogaklasse worden geïnstalleerd. Deze schepen staan in de VS ook wel bekend als de AEGIS-kruisers en destroyers.
Het contract heeft een waarde van 221,5 miljoen dollar, waarvan 76 procent wordt opgehoest door de VS (voor R&D, tests en evaluatie) en het restant van ruim 18 miljoen euro is gereserveerd voor Canada via Foreign Military Sales (FMS). Het contract werd toegekend op 31 juli, maar afgelopen dinsdag officieel bekendgemaakt door de Amerikaanse Defensie.
De Canadese bestelling is bedoeld voor de Riverklasse. Deze destroyers zijn gebaseerd op de Britse Type 26, die in 2018 als winnaar uit de bus kwam. Ottawa wil er uiteindelijk vijftien van laten bouwen, de eerste drie zijn besteld en de productie van het eerste schip startte vorig jaar. Dit eerste schip, de Fraser, moet begin jaren '30 in dienst worden gesteld.
2031
Het ontwikkelingscontract is voor zover bekend het eerste contract dat gericht is op de volledige ('All Up Round') raket - een cruciale stap in de ontwikkeling richting productie en operationele inzet. In april 2024 werd wel een contract getekend dat focuste op de ontwikkeling van gedeelde guidance-/electronics-onderdelen met de SM-6 (zie onder voor meer info over SM6 en SM-2).
De VS wil de eerste SM-2 Block IIICU's in 2027 in gebruik hebben. Het werk dat voortvloeit uit het ontwikkelingscontract dat op 31 juli werd ondertekend, loopt naar verwachting tot en met 2031.
Zr.Ms. Tromp lanceert een SM-2. Nederland gebruikt de oudere IIIA, deze is niet meer in productie. (Foto: Defensie)
SM-2 Block IIIC en IIICU
Ten opzichte van de vorige modellen heeft de SM-2 Block IIIC een ontwikkeling doorgemaakt wat betreft de 'dorsal fins' (de vleugels halverwege de raket) en zorgt de 'thrust vectoring jet tab assembly' ervoor dat de raket beter te controleren is bij het verlaten van de lanceercel.
Het contract betreft echter de IIICU-variant. Deze aanpassing vloeit voort uit een update van de SM-6-raket. Het deel van geleiding en detectie van doelen van de SM-6 wordt aangepakt in verband met 'obsolescence' (veroudering). De SM-6 Block IA krijgt na de update een 'U' achter de naam en zo ook de IIIC. De IIIC is alleen voor Amerikaans gebruik, de IIICU voor zowel de US Navy als voor buitenlandse marines.
De SM-2-rakettenfamilie is al lange tijd een grote speler binnen de internationale marinewereld. Inmiddels zijn er al 12.000 exemplaren geproduceerd voor de Verenigde Staten en partnerlanden.
In 2024 werden de raketten nog gebruikt in de Rode Zee om schepen te beschermen tegen aanvallen van Houthi-rebellen.
De lastige keuze van Nederland
De bestelling van de Amerikanen is ook voor de Nederlandse marine van belang. Nederland staat voor een keuze welke raketten de huidige SM-2 Block IIIA moeten vervangen op de fregatten.
De Koninklijke Marine vaart al sinds 1958 bijna volledig met Amerikaanse raketten, maar de samenwerking is inmiddels lang niet meer zo vanzelfsprekend als ooit het geval was. Als Nederland overstapt op het nieuwere SM-2-model hoeft de Mk 41-lanceerrichting niet aangepast te worden en dus zou dit op het oog de meest praktische stap zijn.
Nederland lijkt echter steeds verder weg te zakken op de prioriteitenlijst van de Amerikanen, zeker gezien de Nederlandse schepen als een van de weinige niet met AEGIS varen, aangezien men een X-band integratie verkoos boven een radar in S-band.
De SM-2 Block IIICU is alleen geschikt in combinatie met een S-band-radar en met name die van AEGIS.
Daarmee zijn er automatisch bedrijven uit verschillende andere landen die Nederland raketten aanbieden. Zo is er een optie vanuit Israël en kan er ook voor Franse raketten gekozen worden.
De kans dat Nederland voor een van deze opties kiest, lijkt groter te worden gezien de levertijd van de Amerikaanse raketten. Een groot aantal landen bestelde al of wil SM-2 raketten en dus zou Nederland helemaal achteraan de lange rij staan. Zo moet Nederland in dat geval wachten op onder meer de VS, Australië, Japan, Canada, Spanje en Zuid-Korea. Kiest Duitsland voor de F127 met AEGIS, zal ook Duitsland in de rij moeten aansluiten. Uiteraard is wel onzeker wat de gevolgen van de politieke ontwikkelingen in de VS zijn voor de keuzes van genoemde landen voor Amerikaanse systemen.
Zie voor meer info over de Nederlandse keuze van de raketten het artikel Nederland staat voor lastige rakettenkeuze in turbulente tijd. Met onder andere informatie over de Amerikaanse besluiten die een bestelling van SM-2 Blockk IIICU voor Nederland bemoeilijken.
Auteur: Tobias Kappelle Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.
