De landen van de G7 gaan onderzoeken of het mogelijk is om koopvaardijschepen te gaan escorteren in de Straat van Hormuz. Sinds de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten/Israël is de zeestraat afgesloten, wat een gigantische impact heeft op de olieprijzen. Met name Frankrijk is erop gebrand om marineschepen in te zetten, met als doel het geleidelijk heropenen van de Straat van Hormuz.
Een containerschip vaart door de Straat van Hormuz, gevolgd vanaf de brug van Zr.Ms. De Ruyter in 2020. (Foto: Defensie)
De Franse president Emmanuel Macron sprak maandag op Cyprus met de Cypriotische president Nikos Christodoulides en Griekse premier Kyriakos Mitsotakis. Macron wierp onder andere het idee op om koopvaardijschepen te gaan escorteren in de Straat van Hormuz. Deze is afgesloten sinds het begin van de oorlog, terwijl zo'n 20 procent van de wereldoliehandel via deze zeestraat vervoerd wordt. Dit zorgde ervoor dat de internationale olieprijzen met ongeveer 50 procent gestegen zijn sinds de Amerikaans-Israëlische aanvallen.
In zijn toesprak sprak Macron over een "puur defensieve" missie. Dit wil hij doen zodra de "meest intensieve fase" van de oorlog tussen Iran en de VS voorbij is. Dit moet volgens Macron met Europese en niet-Europese landen gebeuren.
"Het doel is om zo snel mogelijk, nadat de meest intense fase van het conflict voorbij is, het escorteren van containerschepen en tankers mogelijk te maken. Zo kan de Straat van Hormuz geleidelijk heropend worden", aldus de Franse president.
Macron benadrukte dat het doel van Frankrijk is om een puur defensieve positie in te nemen samen met alle landen die door Iran aangevallen zijn. Dit is om de geloofwaardigheid te garanderen en om bij te dragen aan de-escalatie in de regio: "Uiteindelijk mikken we op de garantie van de vrijheid van navigatie en maritieme veiligheid."
G7 vergadert over missie
Terwijl Macron op Cyprus was, kwamen maandag ook de ministers van financiën van de G7 samen. De G7 is een forum gericht op samenwerking tussen zeven grote economische en industriële machten en bestaat uit Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten.
Woensdag werd er opnieuw vergaderd door vertegenwoordigers van de G7, waarvan Frankrijk momenteel voorzitter is. Volgens Reuters werd hier afgesproken dat de mogelijkheid om koopvaardijschepen te escorteren door de Straat van Hormuz onderzocht zou worden. Hierbij werd wel direct de extra notitie geplaatst dat dit alleen zou gebeuren als de veiligheid het volledig toelaat.
Het is daarmee sterk de vraag of een dergelijke missie daadwerkelijk opgezet wordt. Volgens CNN zouden er inmiddels al zeemijnen liggen in de Straat van Hormuz en de Iraanse overheidswoordvoerder Ali Larijani sprak al waarschuwende taal over het G7-plan: "Het is onwaarschijnlijk dat er enige vorm van veiligheid zal worden bereikt in de Straat van Hormuz tijdens het oorlogsgeweld gestart door de Verenigde Staten en Israël in de regio."
Een Brits Type 23-fregat escorteert een koopvaardijschip door de Straat van Hormuz in 2019. (Foto: Britse marine)
Vraagtekens over steun
Het is zodoende nog altijd onduidelijk hoeveel steun er is voor het Franse voorstel. Spanje is de afgelopen weken meermaals naar buiten getreden als fel tegenstander van de oorlog in Iran. Het riep woensdag zijn ambassadeur al terug uit Israël en volgens verschillende accounts op social media zou dit kunnen betekenen dat Spanje als enige toestemming krijgt om door te Straat van Hormuz te varen.
Madrid, dat wel heel snel de Cristóbal Colón (Álvaro de Bazánklasse) meestuurde met het Franse vliegkampschip richting Cyprus, heeft aangegeven geen steun te geven aan een escortemissie in de Straat van Hormuz. Spanje wil een breder gedragen missie met een mandaat van bijvoorbeeld de EU of NAVO, in plaats van een unilaterale Franse missie.
Volgens de Spaanse minister van Defensie Margarita Robles is de missie alleen mogelijk met EU of NAVO-steun en overweegt Spanje momenteel niet om fregatten of mijnenbestrijdingsvaartuigen naar het Midden-Oosten te sturen. Er zouden niet genoeg informatie en details bekend zijn over de zin van een dergelijke inzet om steun te verlenen. Spanje wil bovendien niet bijdragen aan een verder escalatie van de oorlog in Iran.
Nederland voor de hand liggende partner
Het is nog onduidelijk wat het standpunt van Nederland is in de kwestie, maar het lijkt waarschijnlijk dat Den Haag positiever tegenover een dergelijke missie staat dan zijn evenknie in Madrid.
Nederland besloot enkele dagen geleden al het LCF Zr.Ms. Evertsen in te zetten om de Charles de Gaulle te begeleiden in het oosten van de Middellandse Zee.
Dit betekent niet dat Nederland automatisch akkoord gaat met de missie om koopvaardijschepen te escorteren in de Straat van Hormuz, maar aangezien Nederland al samenwerkt met Frankrijk is de verwachting dat Parijs in Nederland een mogelijke deelnemer ziet.
In de Artikel 100-brief die het kabinet naar de Kamer stuurde, staat echter expliciet vermeld dat het kabinet bij een wijziging van de inzet eerst opnieuw in beraad zal gaan. Dan wordt opnieuw een brief naar de Kamer gestuurd en zal weer een debat volgen.
Straat van Hormuz: bekend gebied
In het recente verleden werd er door de marine ook geopereerd in de Straat van Hormuz. In 2019 waren de spanningen tussen Iran en vooral de VS zo hoog opgelopen dat Iran dreigde met het afsluiten van de Straat van Hormuz en tankers aanviel. Nederland kreeg in juni de vraag of het wilde deelnemen aan een Europese missie. Een half jaar later werd ingestemd.
Van januari tot met juni 2020 voer het LCF Zr.Ms. De Ruyter onder de vlag van EMASOH veertien keer door de Straat van Hormuz. Het schip escorteerde toen als Europees schip volgens afspraken met Iran geen koopvaardijschepen, maar deed er aan beeldopbouw en verzamelde inlichtingen.
In 1996, 2000 en 2002 was het spannender. In 2002 bijvoorbeeld escorteerden het S-fregat Hr.Ms. Philips van Almonde en M-fregat Hr.Ms. Van Amstel onder Amerikaanse leiding onder meer tankers en Amerikaanse vliegkampschepen. In 2019 werden de commandanten van de Van Amstel en de Philips van Almonde geïnterviewd door deze website. Lees hier hun ervaringen.
Auteur: Tobias Kappelle Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.
