Amerikaans marineschip zette seconden voor impact laatste redmiddel in om raketaanval af te slaan

Door: Tobias Kappelle
Bericht geplaatst: 02-02-2024 | Laatst aangepast: 02-02-2024

Afgelopen dinsdag is boven de Rode Zee een door Houthi-rebellen afgevuurd kruisvluchtwapen het Amerikaanse marineschip USS Gravely tot ongeveer anderhalve kilometer genaderd. Sinds het begin van de Houthi-aanvallen eind 2023 is er niet eerder een raket zo dicht bij een Amerikaans schip gekomen voordat het uit de lucht geschoten werd. Voor zover bekend was het bovendien de eerste succesvolle inzet van het Phalanx-snelvuurkanon.


Een MK-15 Phalanx in 2020 op archiefbeeld. (Foto: US Navy)

Houthi's vuren sinds het einde van het vorige jaar vanuit Jemen raketten af op marine- en commerciële schepen in de Rode Zee. Onder andere de Verenigde Staten hebben de taak om deze raketten onschadelijk te maken op zich genomen. Tot nu toe werden deze raketten door Amerikaanse torpedobootjagers onderschept op afstanden van minimaal 15 kilometer, schrijft CNN. Daarbij is gebruik gemaakt van Standard Missile 6, SM-2 en ESSM.



Eerder zijn ook kanons ingezet om drones neer te halen. De Britse Type 45 torpedobootjager HMS Diamond moest bijvoorbeeld enkele keren met een 30mm kanon drones neerhalen nadat andere middelen gefaald hadden. Maar USS Gravely (Arleigh Burkeklasse) had te maken met een kruisvluchtwapen, een wapen dat bij impact veel meer schade toebrengt.



Bij de aanval van dinsdag werd volgens US Central Command één kruisvluchtwapen op de Gravely gevuurd. Het wapen slaagde er dus in om door te dringen tot één van de laatste verdediginslagen van torpedobootjager. Hierdoor moest het Phalanx Close-In Weapon System (CIWS) van het schip ingezet worden als laatste redmiddel en kon de raket net op tijd uit de lucht geschoten worden. Dat gebeurde volgens diverse Amerikaanse media op (omgerekend) ongeveer 1,6 km.


USS Gravely. Het schip heeft een Phalanx aan de achterzijde van de opbouw staan. (Foto: US Navy)

Phalanx CIWS
Phalanx is een door Raytheon ontwikkeld verdedigingssysteem. Phalanx is een snelvuurkanon, heeft een vuursnelheid van 4.500 schoten per minuut en vuurt 20mm-granaten richting de inkomende raket. Het wapen is geïnstalleerd op veel oppervlakteschepen van de US Navy (maar niet op de nieuwe torpedobootjagers van de Zumwaltklasse).

De eerste versies van het systeem kwamen al eind jaren '70 van de vorige eeuw op de markt. Tegenwoordig maken tal van landen over de hele wereld gebruik van het wapen, ook op land.

De Phalanx gaat dus al een tijdje mee en de landversie is dan ook regelmatig ingezet, maar de oorspronkelijke variant had niet eerder met succes een vijandelijke raket neergehaald.

Het Belgische fregat BNS Louise-Marie en het Nederlandse fregat Zr.Ms. Tromp - beide zullen ook de Rode Zee in gaan - hebben geen Phalanx, maar zijn voorzien van tegenhanger Goalkeeper die door Holland Signaal (nu Thales) werd ontwikkeld. Dat wapen wordt overigens vervangen door een mix van 76mm Sovraponte, RAM, Pharos en AWWS-vuurleiding.

Schets van de verdedigingslagen aan de hand van de maximale bereiken van de raketten. Voor SM-6 is een maximaal bereik gehanteerd tussen de 240 km (het officieel bekendgamaakte bereik dat door experts als te laag wordt gezien) en 460 km. In dit overzicht zijn bescherming door eigen vliegtuigen niet meegenomen, ook het gebruik van jamming, chaff en andere actieve middelen van elektronische oorlogvoering zijn achterwege gelaten. Het bereik van de Phalanx is het maximale bereik van zo'n 5 km. Het effectieve bereik ligt veel lager. (Beeld: Marineschepen.nl)


Dezelfde schets geprojecteerd op een kaart. Het bereik van deze raketten is groot, maar door de kromming van de aarde zijn laag vliegende raketten pas heel laat te zien. Het grote bereik van de SM-6 is vooral handig als het wordt ingezet tegen ballistische raketten of als supersoon wapen tegen schepen. (Beeld: Marineschepen.nl, kaart: Openstreetmaps.org)

Seconden voor impact
Een Amerikaanse official zei tegenover CNN dat het niet zorgwekkend is dat een raket erin slaagt om tot één van de laatste verdedigingslagen door te dringen, wat logischerwijs betekent dat eerdere defensiemechanismen niet goed gewerkt hebben. Dit zou geen aanwijzing zijn dat de aanvallen van de Houthi's heviger of geraffineerder worden.

Tom Karako, de directeur van het 'Missile Defense Project' bij het Center for Strategic and International Studies noemt de ontwikkeling wel zorgwekkend.

Een voormalig marine-officier, Carl Schuster, zei tegen CNN dat de raket (omgerekend) 965 km per uur vloog.

De raket werd dus op zo'n zes seconden voor impact uitgeschakeld door een of meer bursts van de Phalanx van enkele seconden.

Schuster benadrukt dat het gevaar dan nog niet geweken is; de raketdelen vliegen daarna nog honderden meters door voor ze in het water vallen.



'In het diepste geheim' - Spionage-operaties van Nederlandse onderzeeboten van 1968 tot 1991



Iran
Volgens de Verenigde Staten zijn er bovendien sterke aanwijzingen dat deze aanvallen opnieuw uitgevoerd zijn met steun van Iran. CNN meldde eerder al dat Iran tactische informatie en monitorsystemen door heeft gestuurd naar de Houthi-rebellen om de doelen in de Rode Zee beter in beeld te kunnen krijgen.

De Amerikaanse minister van Defensie zei woensdag nog het volgende: "We zien de hand van Iran in het leveren van geavanceerde wapens, informatie en expertise aan de Houthi's."

Overigens bleven de aanvallen van de Houthi's niet beperkt tot die van dinsdag. Een geplande aanval op woensdag werd verijdeld door een Amerikaanse aanval en haalde USS Carney een ballistische anti-scheepsraket en drie drones uit de lucht. Op donderdag bombardeerden Amerikaanse eenheden drones op de grond en werd één drone boven de Golf van Aden neergehaald. Later die dag werden een varende drone met explosieven gespot en vernietigd, en belandden twee ballistische anti-scheepsraketten in zee nabij koopvaardijschepen.

	Auteur: Tobias Kappelle Tobias werkt sinds augustus 2020 als freelance journalist voor Marineschepen.nl. Daarnaast is hij vooral actief in de sportjournalistiek bij onder andere AD Sportwereld, Eurosport en Hockey.nl. Tobias studeerde Geschiedenis en Bestuurs- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en deed een master Media & Journalistiek aan de Erasmus University Rotterdam.

comments powered by Disqus

Marineschepen.nl Contact Over deze site Privacy Adverteren

Blijf op de hoogte via: Twitter Facebook Instagram

Copyright Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001