Grootste uitdagingen in de Nederlandse defensieproductie
De Europese veiligheid verandert snel door economische en politieke factoren die de afgelopen jaren al aanwezig waren en waarschijnlijk ook in het komende decennium relevant blijven.
Dit is een partner-artikel
In dit artikel verkennen we de belangrijkste trends die de Nederlandse defensieproductie beïnvloeden en bekijken we hoe PPM-software defensiebedrijven kan helpen om sommige daarvan het hoofd te bieden.
Kruisvuur van de handelsoorlog tussen de VS en China
Nu de VS de handelsoorlog met China heeft opgevoerd en China aan zijn kant met tarieven reageert, raken wereldwijde toeleveringsketens verstoord en worden ze soms tot een flessenhals teruggebracht. Dit treft ook sectoren die belangrijk zijn voor defensiebedrijven, zoals metallurgie, zeldzame aardmetalen en halfgeleiders—cruciaal voor veel moderne defensietechnologie.
Naast het feit dat sommige sleutelproducten duurder worden door tarieven die door beide kanten van de handelsoorlog worden opgelegd en dat bepaalde onderaannemers ontoegankelijk worden, is er ook het probleem van onzekerheid. Nieuwe tarieven en andere stappen in dit conflict zijn moeilijk te voorspellen, omdat de leiders van beide landen geen concrete routekaarten voor hun acties publiceren.
Dit leidt tot zowel daadwerkelijke als verwachte tekorten in toeleveringsketens. Nederlandse bedrijven geven in het algemeen aan dat zij alternatieve leveranciers moeten zoeken en voorraden moeten aanleggen als reactie op deze wereldwijde trend. Ook de prijzen van benodigdheden stijgen, soms behoorlijk onverwacht, wat het moeilijk maakt om de producten te prijzen waarvoor deze inputs worden gebruikt.
Aangezien de huidige Amerikaanse regering nog twee jaar aanblijft en de Democraten in de periode 2021–2025 de handelsoorlog evenmin hebben beëindigd, zullen Nederland, de EU en de wereldmarkten in het daaropvolgende decennium waarschijnlijk vaker te maken krijgen met leveringsproblemen en flessenhalzen.
Sinds ongeveer 2024 is de defensie-industrie veranderd door twee grote innovaties: de grotere beschikbaarheid van AI-gedreven systemen en drone-oorlogvoering. Om in 2026 en daarna relevant te blijven, moeten Nederlandse defensiefabrikanten investeren in O&O (onderzoek en ontwikkeling) op beide gebieden. Laten we de innovatietrends en de drijfveren erachter nader bekijken.
Op strategisch niveau is er een push richting het bundelen van de militaire commandovoering in een geïntegreerd, AI-gedreven systeem dat de hogere leiding helpt om in real time meer datapunten vanaf het slagveld te ontvangen en een beter beeld te vormen van de situatie ter plaatse. Defensiebedrijven moeten onderzoek doen naar:
- Het ontwikkelen van dergelijke systemen.
- Het ontwikkelen van oplossingen voor informatievergaring, zoals OSINT-automatisering en surveillancedrones.
- Zorgen dat bestaande technologie geïntegreerd kan worden in een systeem van dit type.
Op tactisch niveau is er een focus op AI-gebaseerde dreigingsdetectiesystemen die de kill chain aanzienlijk kunnen verkorten.
Drone-oorlogvoering vraagt ook om innovaties in zowel defensieve als offensieve capaciteiten. Aan de offensieve kant is er behoefte aan ontwikkeling en productie van:
- Anti-personeelsdrones voor korte afstand.
- Surveillancedrones voor korte afstand.
- Aanvalsdrones voor lange afstand.
- Surveillancedrones voor lange afstand.
Al deze systemen moeten in grote aantallen en relatief goedkoop worden geproduceerd om concurrerend te zijn op het moderne slagveld.
Aan de defensieve kant is er behoefte aan productie van anti-drone-systemen, waaronder elektronische-oorlogsvoeringseenheden (EW) in verschillende groottes, anti-drone-luchtverdedigingssystemen en robuuste netten ter bescherming van kritieke faciliteiten. Fabrikanten moeten bovendien hun bestaande producten upgraden. Een pantserinfanterievoertuig zonder EW-apparaat en zonder anti-dronebescherming is bijvoorbeeld nu al achterhaald op het moderne slagveld.
Deze technologische trends bieden zowel kansen om nieuwe niches in de defensiesector te claimen als een groeiende vraag naar O&O-uitgaven.
Snelheid van adoptie van nieuwe technologie
Een andere uitdaging bij technologische innovatie is de snelheid van adoptie. Nederland en de EU lopen al achter op de koplopers in goedkope, in massa geproduceerde defensietechnologie, en die achterstand inhalen vraagt om investeringen. Daarbovenop bevinden militaire AI, drones en elektronische oorlogsvoering zich in een actieve ontwikkelfase; elk kwartaal verschijnen er nieuwe oplossingen.
Het bijbenen van de snelheid van de drone-wapenwedloop zet Nederlandse defensiefabrikanten nog verder onder druk.
Nieuwe spelers op de markt
Nu Rusland een steeds concretere dreiging vormt voor de EU-veiligheid en de VS haar internationale defensieprioriteiten verschuift naar de Indo-Pacific—waardoor Europese NAVO-landen grotendeels voor zichzelf moeten zorgen—neemt de drang naar grotere defensie-onafhankelijkheid toe.
Een PwC-rapport stelt dat de defensiemarkt in Nederland tegen 2030 moet verdubbelen om aan de vraag te kunnen voldoen. Aangezien veel van de nieuwe technologie minder kapitaalintensief is dan bijvoorbeeld de productie van raketsystemen, zullen er meer bedrijven de sector betreden.
Het rapport stelt dat er ongeveer 1.000 bedrijven actief zijn in de Nederlandse defensiesector en identificeert 3.400 civiele bedrijven die tegen 2030 de markt kunnen betreden, zowel Tier 1- als Tier 2-fabrikanten.
Dit zet Nederlandse defensiefabrikanten onder druk om concurrerend te blijven en een niche te vinden waarin zij het beste kunnen presteren.
Krapte op de arbeidsmarkt
Al deze veranderingen worden bemoeilijkt door problemen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Er is momenteel een lichte krapte die samenvalt met een stijging van de werkloosheid. De demografische situatie—met een vergrijzende bevolking—betekent dat de personeelstekorten jaar op jaar iets zullen toenemen.
Dit tekort raakt sectoren met een hoge vraag naar hoogopgeleide werknemers, zoals de defensie-industrie, nog sterker.
Deze uitdagingen samen vragen om het zo optimaal mogelijk inzetten van de beschikbare middelen binnen een organisatie. Elke verspilling van middelen zal al snel leiden tot productiviteitsdalingen, waardoor een bedrijf wordt weggeconcurreerd. Werknemers die structureel overbelast zijn, zullen bovendien makkelijker van werkgever wisselen gezien het groeiende aantal concurrenten.
De oplossing is het invoeren van projectportfoliomanagementmethodiek en investeren in PPM-tools zoals Epicflow. Het gebruik van zulke tools helpt bedrijven productieknelpunten te vinden, deze te herleiden tot de projecten of taken die ze veroorzaken, en die knelpunten weg te nemen.
In het algemeen leidt de implementatie van deze methodiek en het gebruik van deze tools tot een hogere throughput en een realistischer inzicht in de werkelijke resourcecapaciteit van een organisatie.
Conclusie
Defensieproductie in Nederland deelt veel uitdagingen met de EU:
- Zich in het kruisvuur van de handelsoorlog tussen de VS en China bevinden.
- Een grotere drang naar technologische innovatie.
- Een grotere behoefte aan snelheid van innovatie.
- Nieuwe concurrenten tegemoet treden.
Daarnaast is er een belangrijke lokale uitdaging: een krappe arbeidsmarkt, die het omgaan met de bovenstaande uitdagingen nog moeilijker maakt. Het is tijd om met minder meer te doen via portfoliomanagement om deze uitdagingen het hoofd te bieden.
Sinds 13 augustus 2001
