Marineschepen.nl
 
   
 

Defensie wil maritieme industrie versterken


Door: Jaime Karremann
Bericht geplaatst: 24-01-2024 | Laatst aangepast: 24-01-2024


"De wereld verandert en wij moeten mee veranderen. We gaan niet langer project voor project kijken naar investeringen, maar kijken hoe we onze maritieme industrie in zijn geheel kunnen versterken", vat demissionair staatssecretaris Van der Maat de plannen samen die hij in de brief aan de Tweede Kamer heeft opgeschreven. Deze brief, die vandaag werd verzonden, bevat meer informatie over hoe de maritieme industrie betrokken wordt bij de vervangingstrajecten.

ASWF
Demissionair staatssecretaris Christophe van der Maat (tweede van rechts) tussen topmannen van Damen en Thales na ondertekening van het contract voor de bouw van de ASW-fregatten. (Foto: Jaime Karremann/ Marineschepen.nl)

'Industrie tussen hoop en vrees' schreef Marineschepen.nl in 2015. De schepen verouderden, maar er was nog geen concreet plan voor vervanging en investering in de vloot. Binnen Defensie gingen stemmen op om marineschepen kant-en-klaar in het buitenland te kopen. Kort daarna, toen Nederland en BelgiŽ besloten om samen te werken bij de vervanging van de M-fregatten en mijnenjagers, nam Defensie genoegen met een Europese aanbesteding waarbij de winnaar niet werd verplicht om de Nederlandse industrie bij het project te betrekken. Het programma voor nieuwe onderzeeboten kende gaandeweg steeds minder Nederlandse inbreng, de Nederlandse marine-industrie vreesde met alleen kruimels achter te blijven. De afstand tussen industrie en Defensie bleef maar groeien.



Versterken industrie
Sindsdien is veel veranderd. De komende jaren wordt vrijwel de hele vloot vervangen en er is veel meer geld beschikbaar. Toch leek Defensie te blijven hangen in het vervangen van de schepen als klant, in plaats van samen te werken met de industrie en samen naar de toekomst te kijken. Een punt waar in het licht van onderzeeboten ook op deze site kritiek op is geuit. Eind vorig jaar werd echter de Sectoragenda Maritieme Maakindustrie gepubliceerd, waar de afspraken in staan die het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het ministerie van Defensie met de maritieme sector hadden gemaakt.

Vandaag komt Defensie met een volgende stap. Die past binnen de wens van het kabinet, zo schrijft Van der Maat, om "samen met Europese partners strategische afhankelijkheden [te] verminderen". De marine-industrie kan volgens Van der Maat een belangrijke bijdrage leveren. Maar, zo erkent ook Defensie, de Nederlandse industrie heeft te maken met sterke internationale concurrentie. Het is geen geheim dat concurrenten uit bijvoorbeeld Spanje, Frankrijk en ItaliŽ in meer of mindere mate intensief gesteund worden door de overheid bij aanbestedingen. De sector en de overheid zijn het met elkaar eens dat deze industrie een "impuls nodig" heeft.

Er wordt daarom gesproken van 'industrieversterkend aankopen'. Daarmee wordt "de focus van Defensie verbreed van besluiten alleen op basis van de behoeftestelling per schip of ander maritiem materieel naar ook de gewenste effecten om de hele sector te versterken. Dit vraagt een andere benadering met als doel een versterkt maritiem landschap in Nederland."

Defensie wil de Nederlandse maritieme maakindustrie meer betrekken bij de planning van projecten om de bouw en het onderhoud van marineschepen te stroomlijnen en de sector te versterken.

Ook het personele aspect wordt in de nieuwe plannen niet vergeten. Zowel Defensie als de industrie hebben moeite met aantrekken van voldoende werknemers. Defensie wil onder andere "de uitwisseling van personeel" tussen de krijgsmacht en de industrie bevorderen.



Meer in Nederland, maar ook internationale samenwerking
De krijgsmacht heeft "meer en moderner militair materieel nodig met een kortere levertijd", schrijft Van der Maat. Ook willen Nederland en Europa "zoveel mogelijk zelf zelfstandig militaire capaciteiten kunnen ontwikkelen, bouwen, inzetten, onderhouden en moderniseren."

Defensie kan daarvoor rekenen op de marine-industrie. Dat komt doordat in die industrie "zich nog enkele van de weinige zelfstandige leveranciers van defensiesystemen" bevinden. Dat zijn bedrijven die militair materieel zelf kunnen ontwikkelen.

De maandelijkse nieuwsbrief van Marineschepen.nl

Lees hier meer over de inhoud van de nieuwsbrief

Een voorbeeld van een van de Nederlandse Original Equipment Manufacturers is Damen. Dat bedrijf bouwt de Nederlandse marineschepen echter wel in RoemeniŽ. Met het studieproject van de ministeries van Economische Zaken en Klimaat, en Defensie, genaamd 'Werf van de Toekomst', willen de initiatiefnemers onderzoeken of dat soort projecten weer naar Nederland gehaald kunnen worden. Een werf met "innovatieve productiemethoden zoals een gerobotiseerde lasstraat" kan volgens Defensie voor toekomstige nieuwbouwprogramma's "wellicht leiden tot een verlaging van de bouwkosten tot een niveau waarop bouwen in Nederland in plaats van in het buitenland weer aantrekkelijk wordt. Deze faciliteit zou open kunnen staan voor zowel civiele als militaire scheepsbouw."

Toch betekenen deze plannen volgens Van der Maat niet dat Nederland zich alleen maar op de eigen industrie richt: "Voor landen in Noord-Europa bestaat een groot potentieel voor maritieme industriŽle samenwerking en Nederland zoekt actief naar mogelijkheden. Dit kan ertoe leiden dat Nederlands marinematerieel deels door deze partners wordt ontwikkeld, maar ook dat Nederland marinematerieel voor deze partners kan ontwikkelen." Een concreet voorbeeld is de internationale Noord-Europese samenwerking genaamd Northern Naval Capability Cooperation waar Denemarken, Duitsland, Finland, Nederland, Noorwegen en Zweden bij betrokken zijn.

transitie
Schets van de overgang van de huidige naar de nieuwe vloot. De donkere balken (blauw en oranje) zijn gebaseerd op jaartallen die zijn genoemd in diverse documenten, de lichtere/ gearceerde balken zijn schattingen. Zij zijn veelal ook gebaseerd op informatie uit documenten van Defensie, maar vaak zijn daar geen exacte jaartallen aan gekoppeld. Zie ook het bijbehorende artikel 'Op deze manier vervangt de marine de komende jaren de vloot'. (Grafiek: Jaime Karremann/ Marineschepen.nl, bronnen: Afwijkingsrapportage t.o.v. Defensie Projectenoverzicht 2022, B-brief Vervanging Hulpvaartuigen, persbriefing onderzeeboten november 2022, transitiebrief mei 2023)

Concrete projecten
Dat Defensie de industrie wil betrekken bij diverse projecten, wil Van der Maat duidelijk maken met diverse voorbeelden. Zo wil Defensie de Nederlandse industrie "intensief betrekken" bij de Future Air Defenders, de vervangers van de Luchtverdedigings- en Commandofregatten (LCF'en). Ondanks de problematiek rond samenwerking met Duitslaand, staat de deur voor samenwerking met andere landen nog wel open: "Andere landen kunnen zich bij ons aansluiten waarbij samenwerking denkbaar is op bijvoorbeeld sensoren, bewapening en voortstuwing." Defensie verbindt er wel een voorwaarde aan: internationale samenwerking mag niet leiden tot vertraging.

Was een grote rol voor de Nederlandse defensie-industrie bij de Future Air Defender al min of meer verwacht, over de vervangers van de amfibische transportschepen en Hollandklasse patrouilleschepen had Defensie zich nog niet uitgelaten. Damen presenteerde afgelopen najaar nog enkele opties voor dit nieuwe concept, LPX, om zichtbaar te blijven. Marineschepen.nl had eerder begrepen dat Defensie ook in gesprek was met Britse scheepswerven. Maar ook bij LPX wordt de Defensie-industrie "intensief" betrokken.

Die keuze wordt vergemakkelijkt doordat, zo schrijft Van der Maat, het Verenigd Koninkrijk en Nederland "vanwege de verschillende inzetconcepten beide landen naar verwachting geen identieke schepen aanschaffen".

De intensieve betrokkenheid van de industrie zal ook gelden voor de nieuwe Hulpvaartuigen en de te bestellen 'laag bemande' scheepjes die op de Noordzee onderwateractiviteiten in kaart kunnen brengen maar ook een drijvende rakettenvoorraad kunnen vormen voor fregatten.

Geen van deze projecten komt qua budget en prestige in de buurt van de nieuwe onderzeeboten. Op dat vlak is de brief van Van der Maat een stuk minder informatief. Of de Nederlandse industrie daadwerkelijk aan boord komt, is niet gegarandeerd. De Kamerbrief beschrijft dat middels de industriŽle samenwerking gestreefd wordt naar een zo groot mogelijke Nederlandse inbreng. Maar hoe dat gaat uitpakken, is nog afwachten.

Jaime Auteur: Jaime Karremann
Jaime is oprichter van Marineschepen.nl en heeft meer dan 1.500 artikelen geschreven over uiteenlopende marine-onderwerpen. In 2017 gaf hij zijn non-fictieboek In het diepste geheim uit en later onderzeebootthriller Orka. Voor Jaime fulltime met deze site aan de slag ging, werkte hij ruim 12 jaar bij de marine, waarvan het grootste deel in een burgerfunctie. Jaime studeerde Communicatie in Groningen.




comments powered by Disqus


Marineschepen.nl

Contact

Over deze site

Adverteren

Doneren
Blijf op de hoogte via:

Twitter

Facebook

LinkedIn

Instagram

Copyright

Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
Nieuwsoverzicht

Gerelateerde artikelen

Overzicht toekomstige Nederlandse marineschepen

Op deze manier vervangt de marine de komende jaren de vloot