Gisteravond heeft het Estse Ministerie van Defensie besloten om een marine-operatie op te starten om een onderzeese stroomkabel tussen Estland en Finland te beschermen. Woensdag werd een van de twee EstLink-kabels beschadigd, de andere moet nu dus beschermd worden. Die bescherming komt vanuit Estland, maar ook de NAVO heeft hulp toegezegd. Het Estse patrouillevaartuig Raju is vanochtend al naar zee gegaan om de EstLink 1-kabel te beschermen. Nederland krijgt de leiding over een NAVO-eskader dat een rol kan gaan spelen in deze regio.
De Raju, een van de patrouillevaartuigen van de Estse marine. (Foto: Estse marine)
Toen EstLink 2 woensdag beschadigd werd, kon de Finse politie-eenheid Karhu en speciale eenheden van de Finse douane direct ingrijpen. Het Russische koopvaardijschip Eagle S was op dat moment bij de kabel, terwijl het langzaam voer en beide ankers had laten vallen. Omdat de Finse autoriteiten er snel bij waren en kon worden ingegrepen en kon het schip worden geboard. Toen opdracht werd gegeven om de ankers op te halen, bleek een van de twee ankers verloren te zijn. Het ingrijpen kon niet meer voorkomen dat de kabel beschadigd was geraakt. Volgens Estse inschattingen zijn er zeven maanden nodig om de stroomkabel te repareren.
Estland en Finland zijn verbonden middels twee stroomkabels, sinds enkele jaren wordt ook gewerkt aan een derde kabel in deze Golf van Finland, maar die zal pas over ongeveer een jaar of tien operationeel zijn.
Kabelbeschermingsoperatie
Donderdag besloot Estland om de marine-operatie te starten, zodat er "niets gebeurt en onze kritieke verbinding met Finland operationeel blijft", zei de Estse minister van Defensie Hanno Pevkur vanochtend.
Pevko nam, zo schrijft de Estse publieke omroep ERR, direct contact op met "alle" Estse bondgenoten. Finland, dat net als Estland lid is van de NAVO, zou een militaire samenwerking vandaag bespreken. Pevkur zegt tegenover ERR te geloven dat de Finnen zich vandaag bij Estland zal aansluiten.
De Finse Golf, een zeegebied in het uiterste noordoosten van de Oostzee. De EstLink 1 loopt links van Helsinki en Talinn over de zeebodem en de EstLink 2 verbindt rechts van de steden de twee landen. (Beeld: Google)
"Bovendien hebben we gisteren afgesproken dat de NAVO op militair niveau zal optreden. De commandant van de Defensiemacht zal vandaag de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) bellen", zegt Pevkur.
Pevkur verwijst ook naar eerdere samenwerking met bondgenoten, waarbij NAVO-schepen werden gestuurd om kritieke infrastructuur te monitoren. Volgens Pevkur leverde dat een beter onderwaterbeeld op. Maar "naast het creeëren van dit beeld is afschrikking ook cruciaal".
De schepen die bondgenoten eerder stuurden voor een beter onderwaterbeeld waren waarschijnlijk mijnenbestrijdingsvaartuigen van het permanente NAVO-mijnenbestrijdingsflottielje SNMCMG1. Schepen van dit verband opereren met grote regelmaat in de Oostzee.
Estland wil dat de marine samen met NAVO-bondgenoten een actievere rol heeft in het monitoren, beschermen en afschrikken rond de kritieke infrastructuur. "Het is niet mogelijk om elke meter elke dag te beschermen, maar het draagt zeker bij aan een meer proactieve benadering", zegt Pevkur tegen ERR. Pevkur benadrukt ook dat het niveau van monitoring en bescherming omhoog moet.
Kleine marine
Dat kan Estland niet zonder hulp van buitenaf. De Baltische staat heeft een marine van slechts acht schepen. Geen van de schepen komt boven de 1000 ton waterverplaatsing uit en de grootste schepen zijn een oude mijnenlegger en drie oude Britse mijnenjagers van de Sandownklasse.
De Raju, die vanochtend zee koos, is een voormalig politie-vaartuig van 45 meter met een waterverplaatsing van 235 ton.
Commandeur Arjen Warnaar begin 2024 voor vertrek naar Noord-Noorwegen voor de oefening Steadfast Defender. Op de achtergrond toenmalig stafschip, Zr.Ms. Johan de Witt. In zomer was Warnaar in de Oostzee en leidde amfibische operaties tijdens de grote NAVO-oefening Baltops. (Foto: Jaime Karremann/ Marineschepen.nl)
NAVO-eskader onder Nederlandse leiding
Grotere patrouilleschepen of korvetten heeft de Estse marine niet. Finland heeft met de Hamina- en Raumaklasse patrouilleschepen ook geen grote schepen, maar zij zijn wel bewapend met kanons en raketten. Toch zullen de twee marines voor de afschrikking waar Estse minister op doelde, vooral naar NAVO-bondgenoten kijken.
Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte heeft vanochtend via X bekendgemaakt dat de NAVO haar aanwezigheid in de Oostzee gaat versterken.
Wanneer en op welke manier dat zal gaan gebeuren schrijft Rutte niet. NAVO-eskader SNMG1 is een van de middelen die het bondgenootschap tot haar beschikking heeft. Dat eskader is sinds de spanningen met Rusland zijn opgelopen vaak in deze regio te vinden.
Zo opereerde het eerder deze maand, met SNMCMG1, ook in de Oostzee. Toen waren M-fregat Zr.Ms. Van Amstel en Alkmaarklasse-mijnenjager Zr.Ms. Willemstad, waar zij als onderdeel van hun NAVO-eskader deelnamen aan de oefening Freezing Winds. Minister van Defensie Brekelmans bezocht de Van Amstel begin december toen het schip in Tallinn lag.
SNMG1 zal begin januari onder leiding van de Nederlandse commandeur Arjen Warnaar komen te staan. Warnaar vertrekt op 4 januari met Luchtverdedigings- en Commandofregat (LCF) Zr.Ms. Tromp naar zee, andere NAVO-schepen zullen aansluiten. Welke koers het eskader gaat varen, heeft de NAVO (nog) niet bekendgemaakt. Als het eskader weer terugkeert naar de Oostzee, zou dat niet vreemd zijn.
Update 28 december
De Finse krant Helsingin Sanomat meldt vandaag dat de Eagle S nog zo'n 30 minuten verwijderd was van de EstLink 1. Zonder ingrijpen, zo schatten de autoriteiten in, zou dan ook de tweede kabel zijn beschadigd. Ondanks dat een van de ankers al verloren was gegaan.
Behalve het beschadigen van kabels, heeft de Eagle S meer op zijn kerfstok, meldt Lloyd's List op basis van een bron die documenten heeft overhandigd. De Eagle S zou, net als een ander schip uit de zogenaamde schaduwvloot van Rusland apparatuur aan boord hebben om radioverkeer van NAVO-schepen en vliegtuigen te monitoren. De apparatuur zou zo veel stroom hebben gevraagd, dat het schip regelmatig te maken zou hebben gehad met stroomstoringen.
Deze praktijken kan het voorlopig niet uitvoeren, omdat het schip door de Finse kustwacht naar een haven is gebracht.
Ondertussen is nog niet duidelijk wat de reactie van de NAVO precies is. Het bondgenootschap houdt zich vooralsnog op de vlakte en het staat nog niet vast of het permanente eskader SNMG1 daadwerkelijk richting de Oostzee zal gaan of dat de NAVO op een andere manier de aanwezigheid wil versterken.
Auteur: Jaime Karremann Jaime is oprichter van Marineschepen.nl en heeft meer dan 1.500 artikelen geschreven over uiteenlopende marine-onderwerpen. In 2017 gaf hij zijn non-fictieboek In het diepste geheim uit en later onderzeebootthriller Orka. Voor Jaime fulltime met deze site aan de slag ging, werkte hij ruim 12 jaar bij de marine, waarvan het grootste deel in een burgerfunctie. Jaime studeerde Communicatie in Groningen.
