6. Onderzeeboten wereldwijd


Door: Jaime Karremann
Bericht geplaatst: 03-02-2011


Introductie
1. Wat zijn de taken van onderzeeboten?
2. Hoeveel kost de Onderzeedienst?
3. Waarom zijn onderzeeboten onvindbaar?
4. Onderzeeboottorpedo's
5. Nucleaire versus diesel-elektrische onderzeeboten
6. Nederlandse onderzeeboten
7. Onderzeeboten wereldwijd
8. Wat maakt Nederlandse onderzeeboten uniek?

Begin 2011 zijn er wereldwijd ongeveer 374 onderzeeboten actief, voor 43 verschillende landen. Voor het grootste deel (281) zijn het conventionele boten. De Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, India, Frankrijk, Rusland en China hebben in totaal 93 nucleaire onderzeeboten. BraziliŽ is hard bezig om ook aan dit rijtje te worden toegevoegd.

Sinds een aantal jaar is de belangstelling voor nieuwe onderzeeboten enorm toegenomen. Steeds meer landen zien het belang van onderzeeboten in en bestellen nieuwe subs. Zo zijn op dit moment 125 nieuwe boten in aanbouw of gepland. Het gaat dan voornamelijk om diesel-elektrische onderzeeboten (72), en dan vooral met een nieuwe techniek waardoor de onderzeeboot veel langer onder water kon blijven dan voorheen. Deze nieuwe techniek wordt Air Independent Propulsion (AIP) genoemd. Eén van de eerste boten waren de Duitse Type 212 en Zweedse Vastergotland klasse. Maar liefst 69 van de 72 nieuwe boten zullen deze techniek aan boord hebben.

U212
Van de in totaal 374 onderzeeboten heeft het grootste deel "gewone" diesel-elektrische voortstuwing. Diesel-elektrische voortstuwing met AIP is in opmars. Er zijn bijna 100 nucleaire onderzeeboten.

U212
Slechts 3 onderzeeboten die in aanbouw of gepland zijn, zijn van de gewone diesel-elektrische variant. De boten met AIP staan vooral op de verlanglijstjes, net als nucleaire subs.

Onderzeebootbouwers
Een groot deel van de onderzeeboten wordt gebouwd bij een klein aantal werven. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk bouwen alleen nucleaire onderzeeboten en hebben geen kennis meer in huis voor diesel-elektrische subs. Boten worden verder tegenwoordig gebouwd in Frankrijk, Spanje, Japan, Zweden, China, Rusland en Iran. Duitsland is het land dat de meeste onderzeeboten bouwt, nagenoeg allemaal voor export. BraziliŽ, Zuid-Korea en India zijn sinds kort of worden binnenkort onderzeeboot-bouwers. Nederland heeft jarenlang uitstekende eigen onderzeeboten gebouwd, maar de laatste boot is bijna 20 jaar geleden in dienst gesteld. Die kennis vloeit langzaam weg.



In het overzicht hieronder is te zien dat de best verkochte modellen uit Duitsland komen. Het gaat dan om de Type 209, Type 212 en Type 214 van Howaldtswerke-Deutsche Werft (HDW). Andere goed verkopende modellen zijn de Franse Scorpene onderzeeboten en Russische Kilo klasse subs.

Opvallend is dat weinig landen tweedehands onderzeeboten hebben. Alleen Canada, Polen en Singapore varen met occasions. Meestal worden onderzeeboten helemaal opgebruikt en vervolgens vervangen. Dat heeft te maken met de investeringen en lange aanlooptijd. Voor het eerste ontwerp van een nieuwe onderzeeboot tot indienststelling moet je 25 tot 30 jaar uittrekken.

Landen met onderzeeboten:

Land Klasse Type Aantal in dienst (+ in aanbouw/ gepland) 1e in dienst
Algerije Rais Hadi Mubarek (Kilo) Diesel-elektrisch 2 1987
Algerije Rais Hadi Slimane (Improved Kilo) Diesel-elektrisch 2 2010
Argentinie Salta (Type 209) Diesel- elektrisch 1 1974
Argentinie TR-1700 Diesel- elektrisch 2 1984
Australië Collins Diesel- elektrisch 6 1996
Australië   Diesel- elektrisch met AIP 0 (+12) 2024
Brazilië Tupi (Type 209) Diesel-elektrisch 4 1989
Brazilië Tikuna (Mod Type 209) Diesel- elektrisch met AIP 1 2006
Brazilië Scorpene Diesel- elektrisch met AIP 0 (+4) 2015
Brazilië   Nucleair 0 (+1) 2030?
Bulgarije Slava (Romeo) Diesel- elektrisch 1 1960
Canada Victoria (ex-Upholder) Diesel- elektrisch 4 2000 (1991 UK)
Chili Thomson (Type 209) Diesel- elektrisch 2 1984
Chili O’Higgins (Scorpene) Diesel- elektrisch met AIP 2 2005
China Type 033 (Romeo) Diesel-elektrisch 8 1963
China Project 629 Diesel-elektrisch 1 1966
China Type 091 Han Nucleair 3 1970
China Type 035 (Ming) Diesel-elektrisch 15 1972
China Type 092 Xia Nucleair met ballistische raketten 1 1987
China Project 877 Kilo Diesel-elektrisch 2 1994
China Project 636 Improved Kilo Diesel-elektrisch 10 1997
China Type 039 Song Diesel-elektrisch met AIP 13 1999
China Type 093 Shang Nucleair 2 (+6) 2003
China Type 041 Yuan (Improved Kilo) Diesel- elektrisch met AIP 5 2007
China Type 094 Jin Nucleair met ballistische raketten 2 (+3) 2010
China Type 095 Nucleair 5 2015
China Type 097 Qin Nucleair 0 (+?)  
China Type 096 Nucleair met ballistische raketten 0 (+?)  
Colombia Type SX-506 Diesel-elektrisch midget submarine 2 1974
Colombia Pijao (Type 209) Diesel-elektrisch 2 1975
Duitsland Type 212 Diesel- elektrisch met AIP 4 (+2) 2005
Ecuador Shyri (Type 209) Diesel-elektrisch 2 1977
Egypte Romeo Diesel-elektrisch 4 1984
Frankrijk Rubis Nucleair 6 1983
Frankrijk Triomphant Nucleair met ballistische raketten 4 1997
Frankrijk Barracuda Nucleair 0 (+6) 2017
Griekenland Glafkos (Type 209) Diesel-elektrisch 4 1971
Griekenland Poseidon (Type 209) Diesel-elektrisch 4 1979
Griekenland Papanikolis (Type 214) Diesel- elektrisch met AIP 1 (+5) 2010
India Sindhughosh (Improved Kilo) Diesel-elektrisch 10 1986
India Shishumar (Type 209) Diesel-elektrisch 4 1986
India Chakra (Akula) Nucleair 1 (+1) 2011
India Arihant Nucleair met ballistische raketten 1 (+3) 2011
India Scorpene Diesel- elektrisch met AIP 0 (+6) 2012
India Project 75I Diesel-elektrisch 6 2025?
Indonesië Cakra (Type 209) Diesel-elektrisch 2 1981
Indonesië Project 636 Improved Kilo Diesel-elektrisch 0 (+2)  
Iran Yugo Diesel-elektrisch midget submarines 4 1968?
Iran Tareq (Kilo) Diesel-elektrisch 3 1991
Iran Nahang Diesel-elektrisch 1 2006
Iran Ghadir Diesel-elektrisch 11 2007
Iran Qaeem Diesel-elektrisch 0 (+1?)  
Israel Dolphin (Type 209) Diesel-elektrisch 3 1998
Israel Improved Dolphin (Type 212) Diesel-elektrisch met AIP 0 (+2 of 3) 2012
Italië Salvatore Pelosi / Sauro IV Diesel-elektrisch 2 1988
Italië Primo Longobardo / Sauro III Diesel-elektrisch 2 1993
Italië Todaro (Type 212) Diesel-elektrisch met AIP 2 (+2) 2006
Japan Harushio Diesel-elektrisch 5 1990
Japan Oyashio Diesel-elektrisch 11 1998
Japan Soryu Diesel-elektrisch met AIP 3 (+3) 2009
Maleisië KD Abdul Rahman (Scorpene) Diesel- elektrisch met AIP 2 2009
Nederland Walrus Diesel-elektrisch 4 1990
Noord-Korea Type 031 Ming Diesel-elektrisch 22 Jaren ‘50
Noord-Korea Whiskey Diesel-elektrisch 4 Jaren ‘50
Noord-Korea Sang-O Diesel-elektrisch midget submarines 32 Jaren ‘80
Noorwegen Ula Diesel-elektrisch 6 1989
Pakistan Hashmat (Agosta 70) Diesel-elektrisch 2 1979
Pakistan Khalid (Agosta 90B) Diesel- elektrisch met AIP 3 1999
Pakistan Type 214 Diesel-elektrisch met AIP 0 (+3) 2014?
Peru Islay (Type 209) Diesel-elektrisch 2 1974
Peru Angamos (Type 209) Diesel-elektrisch 4 1980
Polen Orzel (Kilo) Diesel-elektrisch 1 1985
Sep (ex-Kobben) Diesel-elektrisch 4 2002 (1967 Noorwegen)
Portugal Tridente (Type 214) Diesel-elektrisch met AIP 2 2010
Rusland Project 667BDR Delta III Nucleair met ballistische raketten 4 1979
Rusland Project 941UM Typhoon Nucleair met ballistische raketten 1 1981
Rusland Project 877
Kilo
Diesel-elektrisch 7 1981
Rusland Project 667BDRM Delta IV Nucleair met ballistische raketten 6 1984
Rusland Project 877EKM Kilo Diesel-elektrisch 1 1986
Rusland Project 671RTMK Victor III Nucleair 4 1988
Rusland Project 949A Oscar II Nucleair 5 1989
Rusland Project 877LPMB Kilo Diesel-elektrisch 1 1989
Rusland Project 877V
Kilo
Diesel-elektrisch 1 1990
Rusland Project 971 Akula Nucleair 8 1992
Rusland Project 945A Sierra II Nucleair 2 1990
Rusland Project 677
Lada
Diesel- elektrisch met AIP 1 (+7) 2010
Rusland Yasen/ Graney Nucleair 0 (+10) 2011
Rusland Borei/ Dolgorukiy Nucleair met ballistische raketten 0 (+11) 2011
Rusland Project 636 Improved Kilo Diesel-elektrisch 0 (+3) 2013
Singapore Challenger (ex-Sjoormen) Diesel-elektrisch 4 1997 (1968 Zweden)
Singapore Archer (ex- Västergötland) Diesel-elektrisch met AIP 2 2010 (1987 Zweden)
Spanje Galerna (Agosta 90B) Diesel-elektrisch 4 1983
Spanje S-80 Diesel-elektrisch met AIP 0 (+4) 2013
Taiwan Hai Lung (Zwaardvis) Diesel-elektrisch 2 1987
Turkije Atilay (Type 209) Diesel-elektrisch 6 1976
Turkije Preveze (Type 209) Diesel-elektrisch 4 1994
Turkije Gür (Type 209) Diesel-elektrisch 4 2003
Turkije Type 214 Diesel-elektrisch met AIP 0 (+6) 2015
Ukraine Zaporizhzhia (Project 641 Foxtrot) Diesel-elektrisch 1 1997 (1970 Sovjet-Unie)
Venezuela Sabalo (Type 209) Diesel-elektrisch 2 1976
Verenigd Koninkrijk Trafalgar Nucleair 6 1984
Verenigd Koninkrijk Vanguard Nucleair met ballistische raketten 4 1994
Verenigd Koninkrijk Astute Nucleair 1 (+6) 2010
Verenigd Koninkrijk   Nucleair met ballistische raketten 0 (+4) 2024
Verenigde Staten Los Angeles Nucleair 43 1976
Verenigde Staten Ohio Nucleair met ballistische raketten 18 1981
Verenigde Staten Seawolf Nucleair 3 1997
Verenigde Staten Virginia Nucleair 7 (+23) 2004
Verenigde Staten SSBN-X Nucleair met ballistische raketten 0 (+12) 2029
Vietnam Project 636 Improved Kilo Diesel-elektrisch 0 (+6) 2013
Zuid Afrika Heroine (Type 209) Diesel-elektrisch 3 2005
Zuid Korea Chang Bogo (Type 209) Diesel-elektrisch 9 1993
Zuid Korea Son Won-il (Type 214) Diesel-elektrisch met AIP 3 (+6) 2007
Zuid Korea KSS-III Diesel-elektrisch met AIP 0 (+9) 2018
Zweden Södermanland Diesel-elektrisch met AIP 2 1989
Zweden Gotland Diesel-elektrisch met AIP 3 1996


Een aantal landen gaat binnenkort debuteren of is net gedebuteerd als onderzeeboot-bezitter. Bijvoorbeeld MaleisiŽ en Vietnam. Er zijn echter ook landen die afstand hebben gedaan van hun onderzeedienst. Gelet op de impact van het afschaffen van een dergelijke belangrijke dienst, zijn er weinig landen die deze beslissing hebben genomen. Overigens is de verwachting dat Thailand over niet al te lange tijd weer onderzeeboten zal bestellen.

Land Afschaffing onderzeedienst
Albanië 1998
Cuba 1983
Denemarken 2003
Finland 1947
Libië Sinds 1984 geen patrouilles meer
Roemenië Enige onderzeeboot sinds 1995 in reserve
Thailand Jaren ’30 (wil nieuwe onderzeeboten)


Het voortbestaan van de Nederlandse onderzeedienst is regelmatig onderwerp van discussie. Voor een belangrijk deel heeft dat te maken met de onbekendheid van de prestaties van de onderzeeboten. Helaas is wat zij doen veelal geheim, dus is deze onbekendheid moeilijk te voorkomen. Aan de kosten van de boten hoeft het niet te liggen. De bouwkosten zijn hoog, maar instandhouding is relatief goedkoop. Bovendien leveren de boten onbetaalbare kennis op. De Nederlandse onderzeedienst is de afgelopen jaren wel steeds kleiner geworden. Zie de grafiek hieronder en lees er meer over in het artikel Marine in Cijfers.



Hoeveel onderzeeboten heeft Nederland
Het aantal onderzeeboten in Nederlandse dienst.





Marineschepen.nl
Contact
Over deze site
Blijf op de hoogte via:
Twitter
Facebook
Flickr
Copyright
Alle rechten voorbehouden.

Sinds 13 augustus 2001



Menu
De zee en haar betekenis
Taken van de marine
Korps Mariniers
Mijnendienst
Onderzeeboten
Dienst der Hydrografie

Marine uniformen
Rangen en standen

Gerelateerde artikelen
Type 039 onderzeeboten
Collins klasse onderzeeboten
Todaro klasse onderzeeboten
Astute klasse onderzeeboten

Onderzeebootdreiging AustraliŽ
Nieuwe Britse onderzeeboot
Nieuwe Zweedse boten
Nieuwe Duitse onderzeeboten
Mijlpaal bouw Virginia klasse